Verdieping op de spijsvertering

Om verschillende aandoeningen en problemen van het spijsverteringskanaal aan te pakken en te genezen, is het belangrijk dat je begrijpt hoe ze ontstaan. Met de juiste kennis kan je dan ook veel aandoeningen voorkomen.

1. Het belang van goed kauwen en speekselvorming

Een goede spijsvertering begint bij voldoende speekselvorming. Een tekort aan speeksel ligt vaak aan de basis van spijsverteringsproblemen en verergert chronische aandoeningen van het spijsverteringskanaal. Dit is natuurlijk niet de enige factor die een rol speelt, maar wel een belangrijke.

De spijsvertering werkt pas goed als je voldoende kauwt en geniet van je voedsel. Je wil elke hap zoveel mogelijk ronddraaien in je mond om alle smaaksensaties eruit te halen. Op die manier geniet je lichaam mee van het voedsel en wordt de spijsvertering geoptimaliseerd.

Dus hoe meer je kauwt en geniet, hoe meer speekselvorming er is. Speeksel bevat amylase, een enzym dat koolhydraten splitst.

Als je het voedsel goed kauwt, wordt het ook goed bevochtigd door speeksel, met meer productie van maagsappen en maagenzymen tot gevolg. Deze sappen dringen gemakkelijker in de voedselbrij omdat deze goed fijn gekauwd is. Dat is een belangrijke stap om de vertering op te starten.

Als het voedsel verzadigd is met voldoende speeksel, maagsappen en -enzymen gaat het in kleine stroompjes naar de twaalfvingerige darm of duodenum. Enzymen van de pancreas en de gal van de lever stromen in de twaalfvingerige darm, om de voedselvertering verder te stimuleren.

Het voedsel verteert nog verder in de dunne darm waar al veel voedingstoffen worden opgenomen. Zo ontvangt de dikke darm verteerd voedsel, dat wordt geënt met de darmflora uit de appendix. Dankzij deze darmflora worden de laatste voedingsstoffen en water opgenomen in het bloed.

Een goed werkende darmflora geeft stoelgang die blijft drijven op het water en niet stinkt. Dat is de graadmeter van een goede gezondheid: je hebt een licht en aangenaam gevoel in de buik met een goede intuïtieve ontwikkeling, want ook dit zit in de buik. Als de voeding niet goed verteerd in de darmen terechtkomt, krijg je overgroei van bepaalde micro-organismen waardoor spijsverteringsproblemen ontstaan.

Ben je je bewust van wat er met je voedsel gebeurt als het in je spijsverteringsstelsel terechtkomt? Het spijsverteringssysteem is een wonderlijk systeem: we nemen een hap voedsel, kauwen erop en slikken het door. De spijsvertering verwerkt dit en wat we niet nodig hebben, wordt gewoon uitgescheiden.

Ons lichaam neemt voedingstoffen op en iedereen weet dat dit proces soms niet goed verloopt met buikpijn en darmproblemen tot gevolg. Bijna alle ziektes die we kennen, hebben een correlatie met de spijsvertering.

Als je een biologische schok oploopt die de geest in de war brengt, begint de spijsvertering minder goed te werken, omdat de spijsvertering aangestuurd wordt door het emotionele centrum (diencephalon) waar ook de biologische schok inslaat. Ben je echt gestresseerd en gedesoriënteerd door de schok, dan is het beter om niet te eten.

Geef daarom aandacht aan wat je eet en aandacht aan je geestelijke conditie. Ondervind je problemen, doe er dan iets aan. Je bent het waard om jezelf liefdevol te behandelen. Ontspan jezelf als je gaat eten, geniet van je eten en kauw vooral goed om de speekselvorming op gang te brengen en een goede start te geven aan de spijsvertering van je voedsel. Je darmen zijn zeer belangrijk voor je gezondheid.

Een gezond spijsverteringssysteem is de startplek op weg naar genezing.

2. Het begin van spijsverteringsproblemen: onopgeloste emotionele zaken

Tegenwoordig ervaart ongeveer een derde van de bevolking (mogelijk zelfs meer) klachten met betrekking tot de werking van de darmen. De oorzaken hiervan zijn talrijk en versterken elkaar vaak onderling. De volledige spijsvertering is sterk afhankelijk van het emotionele centrum in de hersenen, het zogenaamde limbisch systeem. De geest geeft instructies aan het lichaam en dus ook aan het spijsverteringsproces. De diepere oorzaken van spijsverteringsproblemen liggen vaak op het niveau van het metafysisch-emotionele, waardoor de vertering van voedsel niet optimaal verloopt.

Het voortdurend consumeren van industrieel bewerkt voedsel leidt eveneens tot verstoringen in de spijsvertering. Ook eten op ongepaste momenten, zoals vlak voor middernacht of wanneer de vorige maaltijd nog niet is verteerd, heeft een negatieve invloed op het spijsverteringsstelsel als geheel.

Deze gewoontes zijn vaak het gevolg van een onderliggende emotionele disbalans. Wie innerlijk in evenwicht is, volgt gemakkelijker zijn natuurlijk ritme en luistert beter naar de signalen van het lichaam. Dit zorgt niet alleen voor een bewuster eetgedrag, maar ook voor de energie en motivatie om voedzame maaltijden te bereiden en gezondere keuzes te maken.

Bij mensen die een biologische schok ervaren, is de geest vaak verward of gedesoriënteerd. Het lichaam heeft in zo’n toestand extra energie nodig om het conflict te verwerken. Daardoor grijpen ze onbewust sneller naar gemakkelijke, kant-en-klare maaltijden uit de fabriek, die zelden gezond zijn.

Er bestaat een wederzijdse relatie tussen het diencephalon en de spijsvertering: een emotioneel evenwicht ondersteunt een gezonde spijsvertering en bevordert de keuze voor voedzame voeding. Omgekeerd leidt een innerlijke disbalans tot een verzwakt spijsverteringsproces, waarbij men eerder geneigd is om naar industrieel bewerkt voedsel te grijpen, met alle gevolgen van dien.

Wanneer de kwaliteit van de maagsappen en pancreasenzymen ondermaats is doordat je geestelijk in conflict bent, kan zelfs het beste voedsel schadelijk zijn voor je gezondheid. In dat geval worden de laatste stappen van de vertering niet goed uitgevoerd, waardoor voedsel onvoldoende of zelfs helemaal niet wordt afgebroken en in onverteerde vorm in de dikke darm terechtkomt.

De dunne darm kan uit dit voedsel nauwelijks nog voedingsstoffen opnemen. Wat oorspronkelijk voedzaam was, wordt op dat moment in feite tot afval gereduceerd. Bacteriën zullen zich erop storten, wat logisch is, het is immers hun taak om afvalstoffen op te ruimen. In het warme, vochtige klimaat van het lichaam (ongeveer 37°C) treedt er dan een chemisch proces op van vergisting en verrotting.

Daarbij ontstaan toxines en giftige gassen die het slijmvlies van zowel de dunne als de dikke darm irriteren. De capaciteit om voedingsstoffen op te nemen en de spijsvertering te verbeteren, neemt hierdoor sterk af. In dit stadium verandert voedsel letterlijk in vergif en dit proces kan al beginnen in de maag of de dunne darm.

De dunne darm heeft ongeveer de diameter van een grote teen en kent ook een mentale tegenhanger: het is de zetel van ons onderbewuste. Opgeslagen herinneringen, onderdrukte overtuigingen en onverwerkte trauma’s, m.a.w. biologische conflicten, beïnvloeden onze gedachten, emoties, verlangens en ons gedrag in sterke mate.

Wie zich vaak boos, schuldig, verdrietig, ongelukkig of angstig voelt, lijdt niet alleen mentaal, maar ook fysiek aan een vorm van indigestie. Herken je dit?

Een verstoring in de dunne darm uit zich in het vasthouden van onverwerkte emoties. En of het nu gaat om onverteerd voedsel of onopgeloste emotionele zaken, voor het onderbewuste maakt dat geen verschil. Het emotionele centrum van de hersenen of het limbisch systeem, is namelijk nauw verbonden met het volledige spijsverteringsproces.

Het is dus niet voldoende dat enkel ons voedsel goed wordt verteerd. Ook emoties en gedachten moeten verwerkt worden om het lichaam niet te belasten of te beschadigen. Heb je ooit stilgestaan bij je ‘onderbuikgevoel’? Denk aan uitdrukkingen als “het ligt zwaar op mijn maag”, “ik heb er de buik van vol”, of “vlinders in de buik”, die allemaal wijzen op een verband tussen emotie en spijsvertering.

We kunnen er niet omheen: spirituele en metafysische factoren spelen een essentiële rol in de werking van onze spijsvertering.

Onverwerkte gedachten en emoties die vaak voortkomen uit biologische conflicten, kunnen het lichaam, en met name de spijsvertering, diepgaand belasten en zelfs vergiftigen. Vrijwel alle darmklachten hebben een emotionele oorsprong. Soms zijn deze emoties bewust, maar meestal schuilen ze in het onderbewuste als blinde vlekken. Onthoud het goed: je kracht zetelt in je buik.

Negatieve emoties, trauma’s en innerlijke conflicten kunnen jarenlang opgeslagen blijven in het geheugen van de dunne darm, zonder dat je er direct weet van hebt. Wat je wél merkt, is dat je spijsvertering niet goed werkt en dat je energieniveau daalt.

Triggers uit je omgeving zoals gedachten, indrukken of waarnemingen, kunnen door het onderbewuste in verband worden gebracht met oude, onverwerkte trauma’s. Daardoor kunnen deze onderdrukte emoties plotseling naar boven komen. Het lijkt dan alsof een kleine aanleiding een enorme reactie oproept, de spreekwoordelijke ‘druppel die de emmer doet overlopen’.

Dit alles verstoort de spijsvertering sterk en vormt een bedreiging voor je lichamelijk welzijn én je spirituele individualiteit. Een verstoorde spijsvertering is dan ook een grote hindernis voor de ontwikkeling van je intuïtie.

Herken je dit? Maar, en dit is essentieel, de verbinding tussen lichaam en geest werkt ook in omgekeerde richting. Het regelmatig eten van industrieel bewerkt voedsel vol additieven, E-nummers, smaakversterkers, geraffineerde suikers, oliën en andere chemische stoffen verzwakt de spijsvertering en leidt tot de opstapeling van giftig afval in de darmen en het lymfesysteem.

Hier ligt de correlatie met biologische conflicten die effect hebben op je spijsvertering: een verzwakt lichaam kan minder goed geestelijke indrukken verwerken, waardoor je gevoeliger wordt voor nieuwe conflicten en innerlijke schokken. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.

De darmflora maakt ongeveer 75% uit van je totale gezondheid. Dat weten veel traditionele en alternatieve geneeswijzen, zoals de Ayurvedische en Germaanse geneeskunde. De darmen, en vooral de darmflora, spelen een centrale rol in het natuurlijke ontgiftings- en zuiveringsproces van het lichaam.

Nog een paar weetjes: 80% van onze lymfe is verbonden met de darmen. Er kunnen tussen de 75 en 125 biljoen bacteriën zitten in onze spijsvertering en ons lichaam bestaat uit meer bacteriën dan lichaamscellen.

Wanneer we niet bewust en zorgvuldig omgaan met onze gezondheid, kan de darmflora ernstig uit balans raken door een overgroei van bepaalde micro-organismen die vervolgens, vaak ten onrechte, als ziekteverwekkers worden bestempeld.

Toch klopt dit beeld niet. De oorsprong ligt meestal bij een verstoorde spijsvertering, veroorzaakt door onverwerkte emotionele problemen of biologische conflicten. Pas daarna treedt een microbiële overgroei op, die een functionele rol vervult: het opruimen van afvalstoffen die het lichaam zelf niet meer kan verwerken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Streptokokken A en B, die gespecialiseerd zijn in het afbreken van specifieke eiwitten.

Ook gisten, die zich bij belasting kunnen ontwikkelen tot schimmels, hebben een nuttige taak. Ze beschermen het darmslijmvlies tegen de irriterende werking van toxines. Daarnaast zijn er ook exosomen en globulines die vaak verkeerdelijk worden geïnterpreteerd als virussen, terwijl ze in werkelijkheid een rol spelen in het herstel van beschadigd weefsel en het ondersteunen van ontgiftingsprocessen.

Het lichaam werkt dus in synergie met deze micro-organismen. Hun dynamische samenwerking is cruciaal voor een goede gezondheid en raakt verstoord door toxische belasting, die op zijn beurt voortkomt uit spijsverteringsproblemen als gevolg van emotionele instabiliteit of onopgeloste innerlijke conflicten.

Onthou dat microben altijd in dienst staan van hogere levensvormen. Ze zijn geen vijanden, maar bondgenoten in het behoud van onze gezondheid.

Door bewust voor je spijsvertering te zorgen, via voeding, een emotioneel evenwicht en voldoende rust, ondersteun je de darmflora. Zo bevorder je de aanwezigheid van heilzame bacteriën, gisten en schimmels die voeding helpen verteren en je lichaam voorzien van levensnoodzakelijke energie en voedingsstoffen.

Gezondheid gaat om evenwicht: niet alleen fysiek, maar ook mentaal.

Het menselijk lichaam is voortdurend op zoek naar evenwicht. Dit is misschien wel de krachtigste innerlijke drijfveer die we hebben en dit is de ware sleutel tot genezing en herstel.

De spijsvertering vormt daarbij het belangrijkste ontgiftingssysteem van het lichaam. Ze is niet alleen een fysieke genezer, maar ook een wezenlijk onderdeel van ons emotionele verwerkingsproces. Biologische conflicten, trauma’s en negatieve emoties kunnen dit systeem gemakkelijk overbelasten, waardoor zowel het lichaam als de geest uit balans raken.

Wanneer voedsel onvoldoende wordt verteerd, ontstaat er een ideale voedingsbodem voor bacteriën en schimmels. Deze micro-organismen voeren hun opruimtaak uit, waarbij veel toxische bijproducten ontstaan. De schadelijke stoffen uit industrieel bewerkt voedsel versterken dit effect en kunnen aanzienlijke schade aanrichten.

Belangrijk om te begrijpen is dat gifstoffen niet direct ziekmakend zijn, maar het lichaam wel verzwakken. Die verzwakking kan ertoe leiden dat toxines zich opstapelen tot het punt waarop de natuurlijke tolerantiegrens van het lichaam wordt overschreden. Dan ontstaat een toxische schok en die is wél ziekmakend.

De aanwezigheid van deze toxines in de darmen beïnvloedt niet alleen de lichamelijke gezondheid, maar ook het emotionele welzijn. Symptomen zoals nervositeit, slaapproblemen, hyperactiviteit, somberheid of het vasthouden van verdriet kunnen hun oorsprong vinden in een verstoorde darmfunctie.

Er ontstaat een vicieuze cirkel, want negatieve gedachten leiden tot nog meer giftige stoffen in de darmen.

Onder invloed van stressvolle situaties, in combinatie met darmproblemen, krimpt de thymus (zwezerik) tot minder dan de helft van zijn oorspronkelijke grootte. Deze klier speelt een essentiële rol in ons gezondheidssysteem, het detox- en recyclingssysteem van het lichaam.

Wanneer het lichaam wordt geconfronteerd met een biologische schok, ontstaat er een conflictueuze toestand die ook de spijsvertering en ontgifting verzwakt. Het lichaam reageert hierop door structurele veranderingen op weefselniveau door te voeren, wat een noodzakelijke aanpassing is om te kunnen overleven. Dit maakt ons vatbaarder voor verschillende ziektes, van een eenvoudige verkoudheid tot ernstige aandoeningen zoals kanker.

In onze huidige tijd zien we een verontrustende stijging van het aantal gevallen van darmkanker. Verstoppingen in de darmen liggen aan de basis van verschillende ziektes, maar worden vaak symptomatisch bestreden met medicijnen, zonder aandacht te besteden aan de onderliggende oorzaken van die verstoppingen.

Het is dan ook geen verrassing dat er steeds meer darmaandoeningen ontstaan, zoals kanker, de ziekte van Crohn, colitis en andere chronische ontstekingsziektes. De dikke darm bevat talloze reflexpunten die in verbinding staan met verschillende delen van het lichaam en onze zintuigen. Wanneer deze punten overbelast raken door toxines of verstoppingen, kunnen ze zelfs aanleiding geven tot klachten zoals migraine of clusterhoofdpijn.

3. Darmklachten voorkomen is beter dan genezen

De eerste stap in het herstellen van darmklachten is het stimuleren van de speekselproductie. Dit heeft namelijk een directe invloed op de aanmaak en de kwaliteit van de spijsverteringsenzymen in de maag en de pancreas. De maag is bijzonder gevoelig voor de manier waarop je eet: wie gehaast eet, zonder aandacht of waardering voor het eten, belemmert de productie van kwalitatieve maagsappen en pancreasenzymen.

Het op peil brengen van het maagzuurgehalte is een volgende belangrijke stap in het versterken van de spijsvertering. Net als de darmen reageren ook de maag en de pancreas sterk op je emotionele toestand. Beide klieren zijn betrokken bij de vertering en produceren essentiële spijsverteringssappen. De maagklieren bevinden zich in de plooien van de bovenste maagwand en scheiden onder andere zoutzuur en verteringsenzymen af.

Maagzuur speelt een cruciale rol bij het afbreken van het voedsel, vooral bij de vertering van eiwitten. Daarbij werkt het samen met specifieke bacteriën die bestand zijn tegen het zure milieu in de maag, zoals Helicobacter pylori, die ondanks zijn beruchte reputatie ook een biologische functie vervult binnen dit complexe ecosysteem.

Het zoutzuur in de maagsappen breekt eveneens schadelijke stoffen af die in de voeding aanwezig zijn.

De kwaliteit van de maagsappen en enzymen wordt sterk beïnvloed door emoties en biologische schokken. Wanneer deze verstoord raken, zal voeding niet goed verteren, wat uiteindelijk kan leiden tot een overgroei van micro-organismen en verstoring van de darmflora.

Een belangrijke oorzaak hiervan is onvoldoende kauwen. Als voedsel niet goed wordt fijngemalen en er te weinig speeksel wordt geproduceerd, scheiden de maag en de pancreas ook minder spijsverteringssappen af. Daarom blijf ik benadrukken hoe essentieel het is om langzaam te eten, goed te kauwen en bewust te genieten van je eten.

Wie onvoldoende geniet van de maaltijd, produceert ook minder maagsappen. Deze dringen dan ook moeilijk door in het grof gekauwde voedsel. Speeksel is dus de sleutel: het maakt voedsel zachter en toegankelijker voor de maagsappen om hun werk te doen.

Wanneer voedsel slecht wordt verteerd, ontstaat in de warme en vochtige omgeving van de maag al snel een proces van vergisting en verrotting. Als hierop ook nog territoriumgerelateerde ergernisconflicten spelen, wordt het ectodermale maagslijmvlies in de kleine maagkromming aangetast. Het geringe maagzuur irriteert dan deze gevoelige zone extra sterk.

Aangetast maagslijmvlies bevat eiwitten. Bacteriën uit de natuurlijke maagflora zijn gespecialiseerd in het afbreken van deze eiwitten en gaan aan het werk om beschadigd weefsel op te ruimen. Het is dan ook belangrijk om te begrijpen dat Helicobacter pylori niet de oorzaak is van maagontstekingen of -zweren, maar eerder een gevolg is van deze aandoeningen en fungeert als helper bij het afbraakproces van aangedaan slijmvlies (zie hiervoor ook het artikel over Maagontsteking en maagzweren).

Maagproblemen verergeren in de meeste gevallen door onopgeloste emotionele spanningen en irritaties. Goede, kwalitatieve maagsappen zijn essentieel voor een sterke gezondheid: ze zorgen niet alleen voor een efficiënte vertering, maar vormen ook een natuurlijke barrière tegen ongewenste micro-organismen.

Het zure milieu van de maag heeft namelijk de functie om veel van deze organismen te neutraliseren. Alleen specifieke bacteriën, zoals Helicobacter pylori, hebben zich aangepast aan deze zure omgeving en werken, in symbiose met het lichaam, mee aan de vertering van voedsel.

Eén van de meest voorkomende oorzaken van spijsverteringsproblemen is het te snel doorslikken van voedsel. Deze eetgewoonte wijst eigenlijk op ongeduld, angst en onzekerheid.

Wanneer voeding niet goed wordt verteerd, bereikt het in onverteerde vorm en vaak rijk aan toxines, uiteindelijk de dikke darm. Dit verstoort de darmflora aanzienlijk en kan leiden tot klachten zoals gasvorming, diarree of constipatie. Het darmslijmvlies raakt geïrriteerd en verliest een deel van zijn functionaliteit.

Wat bijzonder interessant is, is dat het slijmvlies van de dikke darm een belangrijke rol speelt in de aanmaak van serotonine, aan de hand van tryptofaan uit onze voeding. Serotonine staat bekend als het ‘gelukshormoon’, maar heeft veel meer functies dan enkel het reguleren van onze stemming.

Zo reguleert serotonine onder andere de spijsvertering en helpt het de cortisolwaarden (stresshormoon) in het bloed in balans te brengen. Slechts ongeveer 5% van het totale serotoninegehalte in het lichaam wordt in de hersenen aangemaakt, het overgrote deel ontstaat in de darmen.

Serotonine is essentieel voor het goed functioneren van de spijsvertering: het stimuleert zowel de maag als de pancreas om kwalitatieve verteringssappen en -enzymen aan te maken. Wanneer trauma’s, angsten of negatieve emoties langdurig worden vastgehouden, vermindert de serotonineproductie. Dit leidt niet alleen tot een afname van het geluksgevoel, maar ondermijnt ook de spijsvertering, waardoor men vatbaarder wordt voor darmklachten en er een chronische ontregeling van het spijsverteringssysteem ontstaat.

🌿 Plantaardige bronnen van tryptofaan

– Pompoenpitten

– Zonnebloempitten

– Sesamzaad en tahin (sesampasta)

– Chiazaad

– Lijnzaad

– Sojabonen en tofu (bij voorkeur gefermenteerd, zoals tempeh)

– Haver

– Quinoa

– Bruine rijst

– Kikkererwten

– Linzen

– Bonen (zwarte bonen, kidneybonen, witte bonen)

– Noten (vooral amandelen, walnoten, cashewnoten)

– Avocado

– Spinazie

– Broccoli

– Bananen

– Gedroogde dadels en vijgen

– Pure chocolade (min. 70%)

– Kurkuma en saffraan

– Eigeel

Vermijd stress en geraffineerde suikers, want die kunnen de omzetting naar serotonine afremmen.

4. Het onnatuurlijk voedsel van de industrie

Het is duidelijk dat industrieel bewerkte voeding, vol bewaarmiddelen, E-nummers en andere chemische toevoegingen, moeilijk verteerbaar is. Het lichaam herkent deze onnatuurlijke producten niet als voedzaam voedsel.

De natuurlijke ‘streepjescode’ van voeding, de subtiele biologische en energetische informatie die ons lichaam gebruikt om voedsel te herkennen, wordt ernstig beschadigd door industriële processen en toevoegingen van lichaamsvreemde stoffen. Denk er eens over na: als een product zo is behandeld dat het jarenlang houdbaar blijft, hoe zou het dan probleemloos door je spijsvertering kunnen worden verwerkt?

Zongerijpte, onbewerkte voeding bevat wél de herkenbare streepjescode die door het lichaam wordt gezien als bron van energie en informatie. Deze natuurlijke voeding ondersteunt biologische functies zoals het metabolisme, de hormoonhuishouding en het gezondheidssysteem. Wanneer voedsel industrieel bewerkt is, gaat een groot deel van deze code verloren, en daarmee ook de signaalfunctie die het lichaam helpt om voeding effectief te benutten.

De voedingswaarde van dergelijke voeding is dan ook sterk verminderd.

Bovendien wordt de energetische essentie van voedsel, de subtiele levensenergie die voeding ook aan het bewustzijn en de geest geeft, verwijderd door industriële bewerking. De innerlijke intelligentie van het lichaam, gestuurd door het DNA, raakt hierdoor misleid. Met als gevolg, verwarring op weefselniveau en een verstoorde spijsvertering. De boviswaarde van voeding neemt op die manier af.

Voor mensen met spijsverteringsproblemen is het dan ook essentieel om te kiezen voor voeding zoals de natuur die bedoeld heeft: vers, levend en onbewerkt. Voeding die gefrituurd, bestraald, geraffineerd, ingeblikt, verrijkt met additieven of verwarmd in de magnetron wordt, bevat nauwelijks nog enige voedingswaarde. Deze voeding levert vooral lege calorieën en is zwaar verteerbaar, wat leidt tot een ophoping van afvalstoffen en toxines.

Daarnaast werkt sterk zuurvormende voeding, zoals een overconsumptie van dierlijke eiwitten, geraffineerde koolhydraten, industrieel bewerkte oliën en vetten, zuivel, alcohol, koffie, frisdrank, gebrande producten, medicijnen en drugs, irriterend op het darmslijmvlies. Deze producten dragen bij aan de vorming van extra afvalstoffen en toxines, wat op termijn leidt tot irritatie van het darmwandweefsel.

Rood vlees vormt hierbij een bijzonder voorbeeld. Het is moeilijk verteerbaar omdat de enzymen van de menselijke maag en pancreas onvoldoende krachtig zijn voor deze taak. Ter vergelijking: katachtigen beschikken over maagzuur dat dertig keer sterker is dan dat van de mens. Niet voor niets wordt rood vlees nu ook door de medische wetenschap erkend als een belangrijke cofactor in de ontwikkeling van darmkanker.

5. Het chemisch proces vergisting en rotting

Voeding die niet goed wordt verteerd, verandert in afval voor het lichaam. Omdat het geen bruikbare nutriënten meer bevat, kan het lichaam er niets mee aanvangen. Dit onverteerde voedsel ondergaat een proces van vergisting en rotting, wat het evenwicht van de darmflora ernstig verstoort. Die flora bestaat uit meer dan 400 verschillende micro-organismen die een cruciale rol spelen in het verdere verteringsproces, het uitscheiden van reststoffen, het indikken van de stoelgang, en de opname van mineralen, vocht en door bacteriën geproduceerde voedingsstoffen.

Door deze verstoring ontstaat er een overgroei van opportunistische micro-organismen die zich voeden met het rottende voedsel. De opstapeling van afvalstoffen in de darmen, als gevolg van een gebrekkige vertering in de maag en het duodenum, irriteert de darmwand en vormt een grote belasting voor het lymfestelsel.

In deze toxische omgeving worden automatisch microben en gisten zoals Candida aangetrokken. Tegelijk wordt de opname van voedingsstoffen ernstig belemmerd, waardoor het lichaam steeds minder essentiële bouwstoffen binnenkrijgt. Ondertussen neemt ook het risico toe dat belangrijke lymfekanalen verstopt raken door de constante overbelasting.

De toxines die ontstaan als afvalproduct van de overgroei van bepaalde micro-organismen irriteren het darmslijmvlies nog verder. De lymfe reageert door zich op te hopen in een poging de schadelijke effecten van deze gifstoffen te neutraliseren. Tegelijk zet de dikke darm uit om toch nog zoveel mogelijk voedingsstoffen te kunnen opnemen, wat leidt tot een toename van het gewicht en volume van de darmen.

Aangezien de darmen via ligamenten verbonden zijn met de wervelkolom, veroorzaakt deze toegenomen belasting, in combinatie met vochtretentie in de lymfe, een chronische druk op de onderrug. Het zwaartepunt van het lichaam verschuift, waardoor rugklachten vrijwel onvermijdelijk worden.

Het is dan ook begrijpelijk dat Candida in overgroei gaat bij een overload aan toxische stoffen. Het is immers haar natuurlijke taak om deze afvalstoffen op te ruimen. Dit maakt deel uit van het zelfregulerende vermogen van het lichaam (zie ook het artikel over Candida op deze website voor een diepgaande uitleg).

6. De beschermende functie van het darmslijmvlies

De talrijke uitstulpingen van de dunne darm

Het slijmvlies van het spijsverteringskanaal mag je beschouwen als een inwendige huid. Net zoals onze uitwendige huid ons beschermt tegen invloeden van buitenaf, voorkomt dit darmslijmvlies dat ongewenste microben en vervuilende stoffen ons lichaam binnendringen en het bloed vergiftigen. Het darmslijmvlies vormt daarmee een essentiële verdedigingslinie voor onze gezondheid.

Verschillende gisten, zoals Candida, vervullen in de basis een beschermende functie voor het darmslijmvlies. In een gezonde toestand dragen zij bij aan het ontgiftingsproces en ondersteunen ze de slijmvliezen bij het onderscheiden van voedingsstoffen en afvalstoffen, en bij de opname van nuttige stoffen.

Bij een verstoorde spijsvertering en een uit balans geraakte darmflora kunnen zich echter grote hoeveelheden toxines ophopen. In zo’n omgeving kunnen gisten zich ontwikkelen tot schimmels. Toch zijn deze schimmels geen ziekteverwekkers in de klassieke zin: in de natuur én in het lichaam hebben ze een essentiële taak bij het afbreken van toxisch materiaal. Net als andere micro-organismen zijn schimmels dus niet de oorzaak van aandoeningen, maar het gevolg ervan.

Wanneer het darmslijmvlies wordt geïrriteerd of beschadigd door giftige afvalstoffen uit slecht verteerd voedsel, ontstaat een risicovolle situatie. Dan kunnen schimmels zoals Candida een levensreddende rol spelen: zij helpen het slijmvlies te beschermen en te onderhouden.

Negatieve emoties en onopgeloste biologische conflicten spelen hierbij een grotere rol dan vaak wordt gedacht. Ze verlagen de trillingsfrequentie van het lichaam en creëren een omgeving waarin het darmslijmvlies kwetsbaarder wordt. Bij aanhoudende irritatie kunnen toxines uiteindelijk door de darmwand heen in de bloedbaan terechtkomen. Dit is een gevaarlijke toestand die het lichaam met alle middelen probeert te voorkomen.

Zo kan verzwakking als gevolg van conflicten, trauma’s en schokken en het regelmatig consumeren van frisdranken met fosforzuur en andere chemische toevoegingen, het darmslijmvlies ernstig beschadigen. Dit leidt vaak tot etterende ontstekingen of zelfs perforaties van deze inwendige beschermlaag.

Wanneer dat gebeurt, komt het lichaam onmiddellijk in actie om de schade te beperken. De vorming van pus is een natuurlijk herstelproces. Tegelijkertijd produceert het lichaam grote hoeveelheden LDL-cholesterol om het beschadigde weefsel te helpen genezen.

Pus bestaat uit dood weefselafval, afgestorven microben, afvalstoffen, toxines en uitgeleefde witte bloedcellen. Ook microben zelf hebben een stofwisseling, en hun ontgiftings- en herstelwerkzaamheden produceren eveneens afvalstoffen. Deze afvalstoffen, het excrement van microben, zijn op zichzelf toxisch en kunnen, wanneer ze niet adequaat worden afgevoerd, bijdragen aan een verdere verstoring van de spijsverteringsorganen.

7. Het verloop van darmziekten en het ontstaan van darmkanker

We weten nu dat gifstoffen en een slecht werkende spijsvertering gecorreleerd zijn met allerlei darmziektes en darmkanker. Biologische conflicten liggen aan de basis van deze aandoeningen. Darmkanker bijvoorbeeld heeft eigenlijk twee functies, enerzijds de onverteerbare brok beter in te slijmen zodat het kan uitgescheiden worden, anderzijds gifstoffen elimineren om te voorkomen dat het lichaam verder vergiftigd raakt.

Het is dan ook geen toeval dat in de meeste tumoren schimmels groeien zoals Candida, de Mr. Proper van de natuur.

Een ziekte of ontsteking duikt niet plotseling en willekeurig op op een bepaalde plek in het lichaam. Kanker- of tumorcellen doen dit ook niet. Er is altijd een onderliggende psychologische oorzaak aanwezig die elke ziekte voorafgaat. Dat geldt ook voor ontsteking of de ontwikkeling van een kankerweefsel, en niet omgekeerd.

Zelfs de vrije radicalen hebben een opruimfunctie in het lichaam. Het gaat om het evenwicht tussen anti-oxidanten en vrije radicalen en om het evenwicht in het microbioom van ons lichaam. Het is belangrijk dat de algemene gezondheid het lichaam elke dag kan ontgiften en zuiveren.

Afbeelding van een darmtumor

Vrije radicalen gaan net als ziekteverwekkers en kanker nooit gezonde weefsels aantasten. Schadelijke giftige stoffen kunnen endogeen (van binnen het lichaam) of exogeen (van buiten het lichaam) zijn en binnendringen. Dit hangt bijna altijd samen met een emotionele belasting of biologisch conflict. Zo creëren onopgeloste negatieve emoties en financiële problemen ook giftige toxines in het lichaam.

8. De darmflora is uit evenwicht

Wanneer de darmflora is aangetast, verliest ze haar vermogen om giftige stoffen effectief onschadelijk te maken en af te voeren. Deze toxines, samen met andere afvalstoffen, beginnen zich op te hopen tegen de darmwand. Dit leidt tot de vorming van zogenaamde darmplak, een kleverige laag die zich vastzet tussen de darmvlokken, de darmplooien en de darmwand zelf.

Deze situatie verergert wanneer er een overgroei ontstaat van micro-organismen die normaal gesproken een opruimfunctie hebben. Door de overbelasting aan toxines worden deze organismen actiever, wat de balans van de darmflora nog verder ondermijnt. Hierdoor wordt zowel de vertering als de opname van voedingsstoffen steeds moeilijker.

In genezingsfasen, die soms blijven hangen of chronisch worden, verergeren de toxines en verstoppingen de ontstekingsreacties. Dit kan leiden tot een toename van bepaalde symptomen zoals krampen, pijn, koorts en obstipatie. Zulke symptomen zien we vaak bij aandoeningen als Colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn.

Wanneer pus (een mengsel van dood weefselafval, microben, afvalstoffen en toxines) niet langer adequaat kan worden afgevoerd, verergert de situatie. In een uitgeput lichaam dat geen herstelcapaciteit meer heeft, kunnen deze toxines uiteindelijk via de darmwand in de bloedbaan terechtkomen. Dit vormt een ernstige bedreiging voor de gezondheid.

Darmflora

De darmflora, en uiteindelijk de volledige microbiële flora van het lichaam, raakt aangetast wanneer onverteerde voeding, toxines en afvalstoffen zich opstapelen in het spijsverteringskanaal. Deze situatie kan escaleren tot een levensbedreigende toestand, zoals een septische shock. Hierbij daalt de bloeddruk drastisch, raakt de doorbloeding van vitale organen verstoord, en ontstaat er een ernstig risico op orgaanfalen en overlijden.

Om een dergelijk scenario te voorkomen, grijpt het lichaam onmiddellijk in. Het verergert bewust bepaalde symptomen om te vermijden dat deze uiterst giftige stoffen in de bloedbaan terechtkomen. Dit kan zich uiten in hevige diarree, krampen of ontstekingsreacties: allemaal pogingen van het lichaam om het gevaar buiten te houden.

Het lichaam zet alles op alles om het toxische afval zo snel mogelijk via de darmen af te voeren, en zo het interne evenwicht en de overleving veilig te stellen.

9. Het lichaam doet niets fout door symptomen te creëren

Wanneer we onze spijsvertering negeren, ontstaan vroeg of laat complicaties. Onopgeloste biologische schokken en trauma’s, gecombineerd met voeding die rijk is aan gifstoffen, en het negeren van onze natuurlijke ritmes zoals slaap en herstel, dwingen het lichaam om ingrijpende symptomen te creëren.

Het lichaam kiest niet bewust voor ‘ziek zijn’, maar wordt gedwongen om overlevingsstrategieën te activeren. In werkelijkheid ontwikkelen aandoeningen zoals kanker en tumoren zich als uiterste poging om te overleven. Want als kanker niet zou bestaan, zou het lichaam bezwijken aan interne vergiftiging. Schimmels in de tumor zuiveren het bloed in de bloedvaten van de tumor.

Een tumor is in die context geen vijand, maar een noodoplossing. Darmtumoren, bijvoorbeeld, hebben het vermogen om levensgevaarlijke toxines op te nemen en tijdelijk te isoleren. Schimmels zoals Candida in de tumor breken de gifstoffen af. De natuur is logisch en het lichaam werkt in symbiose met micro-organismen. Tumoren vangen ook de energetische en emotionele lading op van biologische conflicten. Via een tumor probeert het lichaam deze negatieve lading letterlijk ‘naar buiten te duwen’.

Wanneer conflicten, toxines en niet-verteerde voeding zich ophopen, verandert het maag- en darmkanaal langzaam in een vervuilde, stinkende rioolbuis. De geur van de stoelgang is daarbij vaak een duidelijke indicatie. Het is geen toeval dat in tumoren vaak schimmels worden aangetroffen: zij helpen bij het afbreken van toxines, net zoals ze dat in de natuur doen.

Het lichaam hoopt in deze toestand op samenwerking met zijn gastheer, de mens, in de vorm van bewustwording. Het nodigt uit om het roer om te gooien: het lichaam te zuiveren, biologische schokken op te lossen, het emotioneel evenwicht te herstellen en terug te keren naar een natuurlijke leefstijl. Denk aan zongerijpte, biologische voeding in haar oorspronkelijke staat, rust, ritme en eenvoud.

De effecten van metafysische factoren zoals trauma’s en conflicten blokkeren het natuurlijke zelfreinigingsmechanisme van het lichaam. Kanker is uiteindelijk ook een poging van het lichaam om die blokkades te doorbreken en uit het systeem te verwijderen.

In het lichaam bevinden zich gespecialiseerde bacteriën die het vermogen hebben om kankerweefsel af te breken en op te ruimen. Deze micro-organismen worden echter pas geactiveerd wanneer het onderliggende biologische conflict is opgelost. Het lichaam weet precies wat het doet, als wij tenminste leren luisteren en meewerken aan het herstel.

10. Dodelijke microben

De zogenaamde ‘meest dodelijke microben’ zijn overal om ons heen. Onze huid, keukenkasten, beddengoed en het volledige spijsverteringskanaal zijn ermee bevolkt. In werkelijkheid zijn deze micro-organismen volkomen onschadelijk, tenzij we hen een voedingsbodem bieden door ongezonde voeding te consumeren, een ongezonde levensstijl aan te houden en een verzwakte algemene gezondheid.

Een tekort aan zelfliefde, eigenwaarde en zelfrespect verlaagt bovendien je energetische trillingsfrequentie. In zo’n verzwakt intern milieu kunnen microben en gisten hun natuurlijke samenwerking met het lichaam verliezen en uitgroeien tot een potentieel schadelijke overgroei. Dit gebeurt vooral wanneer er sprake is van onverteerd voedsel, geïrriteerd weefsel, onopgeloste biologische conflicten of een hangende genezingsfase, in combinatie met een toxische belasting.

De algemene gezondheid, inclusief de microbiële flora en darmflora, verzwakt verder wanneer we telkens spijsverteringsklachten symptomatisch bestrijden zonder de onderliggende emotionele belasting aan te pakken. Door symptomen te onderdrukken of te verwijderen, ontneem je het lichaam de kans om via diezelfde symptomen afvalstoffen en toxines af te voeren.

In feite werken we het lichaam tegen in zijn natuurlijke pogingen tot herstel. Ons organisme is het resultaat van miljoenen jaren evolutie, en beschikt over een indrukwekkend arsenaal aan strategieën om microben in toom te houden en een dynamische symbiose met hen te onderhouden. Wanneer we echter blijven ingrijpen met symptoomgerichte behandelingen, onderdrukken we dat zelfherstellend vermogen van het lichaam.

Het gevolg is dat je verzwakt, niet door de microben, maar door het onvermogen van het lichaam om zichzelf op natuurlijke wijze te zuiveren en te herstellen.

Het bacteriële leven in de darm

Bij gezonde, emotioneel evenwichtige mensen blijven latente microben, gisten en parasieten in rusttoestand. Het lichaam heeft hen eenvoudigweg niet nodig. Ze worden pas geactiveerd wanneer de trillingsfrequentie van het lichaam daalt en er sprake is van weefselbeschadiging. In zulke gevallen neemt ook de productie van exosomen toe, kleine deeltjes die vaak ten onrechte als virussen worden geïnterpreteerd.

De werkelijke functie van exosomen is het ondersteunen van herstel en ontgifting. Ze dragen erfelijk materiaal met instructies om aangedaan weefsel te regenereren en het lichaam te helpen zichzelf te reinigen. Op die manier vormen ze ook een mechanisme voor het recycleren van kostbaar DNA, een verfijnde vorm van biologische intelligentie.

Mensen met een hoge trillingsfrequentie en een stabiele gezondheid hebben doorgaans een goed uitgebalanceerde microbiële flora. Daardoor ontstaat er geen voedingsbodem voor een schadelijke overgroei van micro-organismen. In zo’n ecologisch evenwicht worden alle microben op natuurlijke wijze in toom gehouden, en ontstaat er een dynamisch ecosysteem dat gunstig is voor alle betrokken partijen, inclusief de mens.

Het lichaam beslist wanneer bepaalde microben of exosomen geactiveerd worden om symptomen te creëren. Wat we vaak ‘ziekte’ noemen, zijn in werkelijkheid herstelfasen: biologische processen die bedoeld zijn om aangedane weefsels te reinigen, te herstellen en opnieuw in balans te brengen.

Helaas wordt dit subtiele en intelligente mechanisme nog steeds fundamenteel verkeerd begrepen door de reguliere medische geneeskunde. In plaats van deze processen te ondersteunen, worden ze vaak onderdrukt of bestreden, terwijl ze in wezen tekenen zijn van het zelfhelend vermogen van het lichaam.

11. Onverteerd voedsel wordt afval

Het verhaal wordt dramatisch wanneer afvalstoffen en onverteerd voedsel langer dan normaal in de darmen achterblijven, soms zelfs jarenlang, in verdroogde of aangekoekte vorm. Vaak gaat het om voedsel dat te snel is geconsumeerd, onvoldoende is gekauwd, of gegeten werd tussen de maaltijden door terwijl het voorgaande nog niet verteerd was. Ook zware, laat genuttigde maaltijden en ongunstige voedselcombinaties dragen bij aan dit probleem.

Daarbovenop komt vaak de constante belasting van stress, onopgeloste biologische conflicten, trauma’s en negatieve emoties, die niet alleen de algemene gezondheid ondermijnen maar ook de hormonale balans verstoren. Dit alles verlamt de spijsvertering als geheel, zowel fysiek als energetisch.

Voeding die in de magnetron is bereid of opgewarmd moet absoluut vermeden worden. Het is één van de grootste veroorzakers van chronische darmaandoeningen, doordat het de moleculaire structuur van voedsel verandert en de spijsvertering extra belast.

In dergelijke omstandigheden verandert het spijsverteringskanaal langzaam maar zeker in een vervuilde rioolbuis. Dit geeft vrij spel aan een gevaarlijke overgroei van microben en gisten. Deze oorspronkelijk nuttige organismen raken stuurloos en beginnen het achtergebleven afval en onverteerd voedsel om te zetten in pure gifstoffen. Het gevolg is onder andere de vorming van onwelriekende darmgassen, een teken dat het ontbindingsproces in volle gang is.

De darmwand en het bijbehorende lymfestelsel proberen deze toxines op te nemen en te neutraliseren. Maar door de voortdurende aanvoer van nieuwe gifstoffen raakt dit systeem overbelast, wat leidt tot lymfoedeem: vochtophoping en zwelling in de onderbuik. Tegelijkertijd raken andere delen van het lymfestelsel, vooral de Cisterna chyli en de borstbuis of Ductus thoracicus, geblokkeerd door ontstekingen en opstoppingen.

Dit zijn allemaal noodmaatregelen van het lichaam om te voorkomen dat deze toxines de bloedbaan bereiken. Want als dat gebeurt, ontstaat er een septische shock en dat is een levensbedreigende toestand.

Uiteindelijk grijpt het lichaam naar een laatste redmiddel: het probeert het beschadigde weefsel van de dikke darm te verharden, als barrière tegen bloedvergiftiging. In combinatie met zogeheten brokconflicten is dit het beginstadium van ontsteking in de dikke darm. Wat begint als een overlevingsstrategie, kan uiteindelijk uitgroeien tot ernstige aandoeningen als colitis of zelfs darmkanker, tenzij de onderliggende oorzaken worden aangepakt.

12. De lymfe raakt overbelast

Darmcellen en het lymfestelsel doen hun uiterste best om binnenkomende gifstoffen op te nemen en te neutraliseren. Op deze plekken bevinden zich ook grote aantallen witte bloedcellen of detoxcellen en deze zijn actief betrokken bij het verwijderen van deze schadelijke stoffen.

Maar wanneer de aanvoer van toxines groter is dan wat het lichaam kan verwerken, raakt dit natuurlijke verdedigingssysteem overbelast. Als gevolg daarvan ontstaat lymfoedeem, vooral in cruciale afvoerkanalen zoals de Cisterna chyli en de borstbuis of Ductus thoracicus. Dit leidt tot vochtophoping in de onderbuik en verstoring van meerdere lymfestromen.

Oedeem is in wezen een noodmaatregel van het lichaam. Het verdunt de geconcentreerde gifstoffen om verdere irritatie van gezond weefsel te voorkomen. Alles wordt in het werk gesteld om te vermijden dat deze toxines in de bloedbaan terechtkomen, wat kan leiden tot ernstige ontstekingen of zelfs een septische reactie.

Het zijn allemaal wanhopige pogingen van het lichaam om te voorkomen dat het bloed vergiftigd raakt. Toch begint op meerdere plaatsen in de darmwand de toxineconcentratie te stijgen. Dit leidt tot lokale verhardingen in het aangetaste weefsel.

Wanneer ongezonde eetgewoonten blijven aanhouden en negatieve emoties of onopgeloste conflicten niet worden losgelaten, ontstaan er steeds meer lagen van verhard slijm, voedselresten en toxines. Deze vormen samen een harde korst rond de aangedane zones, wat leidt tot verstijving van het spijsverteringskanaal. Daardoor raakt de natuurlijke darmbeweging of peristaltiek belemmerd.

Met als gevolg: voedsel blijft te lang in de darmen, soms langer dan een etmaal, en verandert in een plakkerige, stinkende massa. Dit residu kan uitdrogen, verharden en zo een voedingsbodem vormen voor een overgroei aan bacteriën. In reactie daarop kan diarree optreden, als poging van het lichaam om deze overbelasting snel te lozen.

Wat volgt is een patroon van afwisselende constipatie en diarree. Als deze toestand niet fundamenteel verandert, wordt het een chronische, vicieuze cirkel. De natuurlijke ontstekingsreacties die bij genezingsfasen horen, worden hierdoor versterkt en kunnen zelfs gevaarlijk worden.

Volgens de vijf biologische natuurwetten zijn ziekte en ontsteking geen vijanden, maar genezingsmechanismen van het lichaam: een poging om toxines, dood weefselafval en beschadigd weefsel op te ruimen. Het doel is regeneratie, herstel en ontgifting.

Maar wanneer verstoppingen dit proces belemmeren en afvalstoffen niet kunnen worden afgevoerd, raakt het lichaam gevangen in een herhalende cyclus. Deze vicieuze cirkel staat genezing in de weg en kan leiden tot steeds ernstigere symptomen en complicaties, tenzij de onderliggende oorzaken worden aangepakt.

13. Onwetendheid

Veel mensen kiezen, vaak onbewust, onbedoeld en onopzettelijk, voor een levensstijl en voedingspatroon die hun gezondheid ondermijnt. Het lukt hen niet om innerlijke conflicten op te lossen, en stress en negatieve emoties worden vastgehouden in plaats van verwerkt. Hierdoor vormen zich steeds meer lagen van verhard slijm, onverteerde voedselresten en toxines die zich als een korst vastzetten aan de binnenzijde van de darmwand.

Dit proces leidt tot verstijving van de darmwand en een stagnatie van de natuurlijke darmperistaltiek. De soepele beweging van de darmen wordt belemmerd, en ook de bloedvoorziening van de darmwand komt hierdoor onder druk te staan.

Als gevolg daarvan zet de dikke darm uit en wordt zwaarder. Dit creëert extra belasting op de wervelkolom, wat zich kan uiten in rug-, heup-, schouder- en nekklachten. Veel rugproblemen vinden hun oorsprong in een slecht functionerende spijsvertering, zeker wanneer dit samengaat met inbreuken op het gevoel van eigenwaarde, een vaak voorkomende biologische component.

Voedsel blijft daardoor langer in de darmen dan wenselijk. Het verandert in een plakkerige massa, die vaak uitdroogt en verhardt, die nog moeilijker te verteren of uit te scheiden is. En zo wordt de vicieuze cirkel in stand gehouden.

14. De visie van de Germaanse geneeskunde

In algemene zin kun je stellen dat aan darmproblemen vaak biologische conflicten ten grondslag liggen, die te maken hebben met een zogenoemde onverteerbare brok, die zowel fysiek als mentaal kan zijn. Het onderbewuste maakt daarbij geen onderscheid tussen een reële voedselbrok en een psychologische of symbolische brok. Denk bijvoorbeeld aan een auto, een huis of een ander waardevol object dat je ‘niet kan krijgen’ of ‘niet kan vasthouden’.

Ook bepaalde situaties of gebeurtenissen kunnen onbewust als een brok worden ervaren, zeker wanneer ze als onverteerbaar of niet-absorbeerbaar worden waargenomen. Een gemiste kans, een niet nagekomen belofte of een niet ontvangen promotie kunnen zulke brokconflicten activeren, omdat ze niet ‘verinnerlijkt’ konden worden.

Een onverteerbare mentale brok kan betrekking hebben op de dunne darm en tot uiting komen in aandoeningen zoals de ziekte van Crohn (zie hiervoor ook het artikel over Crohn).

Wanneer de beleving van de brok als bijzonder vuil of verwerpelijk wordt ervaren, bijvoorbeeld bij heftige ruzies over geld, eigendom, vechtscheidingen, juridische geschillen of verraad, ontstaat vaak een conflict dat zich uit in het sigmoïd of het S-vormige deel van de dikke darm. Denk hierbij aan wat men in de volksmond weleens een ‘smerige shit-situatie’ noemt: een beschuldiging, vernedering of iets achterbaks dat letterlijk ‘niet te verteren’ is.

Ergernis die als onverteerbaar wordt beleefd, treft vaak ook andere delen van het spijsverteringsstelsel zoals de galwegen, galblaas, maag en afvoergangen van de pancreas. Deze structuren behoren tot het ectodermale kiemblad en worden aangestuurd vanuit de hersenschors.

De dunne en dikke darm daarentegen behoren tot het endodermale kiemblad en staan onder aansturing van de hersenstam, het meest archaïsche deel van het brein dat direct reageert op overlevingsconflicten.

Uitzonderlijk geldt voor de galwegen, galblaas, de kleine kromming van de maag, de Bulbus duodeni en de afvoergangen van de pancreas dat het hierbij om een territoriumergernisconflict gaat bij rechtshandige personen, en om een identiteitsconflict bij linkshandigen.

Voor een diepgaander begrip van deze thematiek en de specifieke Germaanse zienswijze op darmziektes, verwijs ik je graag naar de bijbehorende artikelen op deze website.

15. De emotionele factor van darmkanker (Christiane Beerlandt)

Langzaam peinzend en dromend over verwachtingsvolle perspectieven, terwijl je niet met beide voeten op de grond staat. Sluit jij jezelf daarmee niet af voor de echte realiteit, inclusief de aanvaarding van de minder fraaie kanten van het leven? Het wordt je stilaan duidelijk dat het leven jou iets probeert te zeggen: dat je niet verder komt met dromen, denken en jezelf iets voor te spiegelen.

Wat is de werkelijke realiteit? Waar liggen jouw échte waarden? Ben jij de droom, de gedachte of de roes geworden, in plaats van de echte ik in het hier en nu? Kan je jezelf nog zien als mens van vlees en bloed, in plaats van te blijven zweven in de sfeer van gedachten en illusies?

Het leven nodigt je op confronterende wijze uit om jezelf eerlijk te bekijken, jezelf te erkennen zoals je bent, en je werkelijke waarde te zien. Het vraagt je om het hoogste in jezelf tot ontwikkeling te brengen, in de werkelijkheid van het moment.

Alles dat minder is dan het hoge in jezelf en je belang aan valse waarden, laat je beter los.

Het betekent absoluut niet dat je een slecht mens bent, maar dat je jezelf verliest in waarden die geen echte waarden zijn. In feite wordt er aan jou gevraagd om nuchter, met beide voeten op de grond, naar het hier en nu te kijken, om uit de roes of schijnvreugde te treden. Om je niet langer te verbergen achter iets of iemand die je niet bent.

Treed naar voren met je ware gevoelens, je ware ik, je ware hart, en breng dit alles tot expressie. Zeg ook wat er werkelijk in je omgaat, stop met alles op te kroppen. Tandengeknars om gevoelens en gedachten te onderdrukken of niet te hoeven tonen, zorgt ervoor dat je je kostbaarste bezit krampachtig onder je arm geklemd houdt.

Wat dat bezit ook moge zijn, uiterlijke schijn, een diploma, een emotioneel geheim, vrienden, familie, kinderen, prestaties, … Vraag jezelf af: waarom wil je het zo krampachtig vasthouden? Ben je bang of boos om iets van jezelf prijs te geven?

Zowel letterlijk als figuurlijk, materieel of emotioneel? Misschien ben je boos op de wereld omdat je bang bent iets tekort te komen? Of is er angst omdat men jou iets zou ontnemen?

Dit wantrouwen en jezelf verbergen doet je ter plaatse stagneren: je komt niet verder, en het lijkt alsof de ander de oorzaak is van jouw lijden. Durf te kijken naar datgene wat negatief is en wat je, misschien onbewust, als een blinde vlek hebt meegedragen. Ga in jezelf op zoek naar de echte waarden. Stop met het koesteren van zinsbegoocheling en illusies. En laat alles los wat niet past binnen het kader van je ware innerlijke waarden.

Laat los en ga voor open, eerlijke communicatie met andere goedwillende mensen. Onderdruk je onderliggende gevoelens niet langer. Geef liefdevol, aan jezelf én aan anderen. Laat oude ergernissen en pijn uit het verleden los. Bouw in liefde, vrede, begrip en rust verder aan je echte, mooie kernwaarden.

Wees daar oprecht gelukkig en diep dankbaar om.

16. Voedingsadvies bij chronische darmziektes

Kokosolie is een ware zegen voor de darmen

Eén van de voedingsmiddelen die bijzonder heilzaam is bij darmziektes, is kokosolie. Deze verzadigde vetsoort met middellange keten (MCT’s) heeft slechts een minimale hoeveelheid gal nodig om goed te kunnen verteren. Dit maakt kokosolie zeer geschikt voor mensen met een verzwakte spijsvertering. Bovendien werkt kokosolie als een krachtige darmreiniger dankzij haar zuiverende en antioxidatieve werking.

De triglyceriden in kokosolie worden in het lichaam omgezet in monoglyceriden en vrije vetzuren. Deze stoffen beschermen het slijmvlies en de darmwand tegen irritatie en verdere beschadiging door toxines. Verzadigd vet heeft bovendien de eigenschap om de darmen vochtig te houden, wat constipatie helpt voorkomen.

Wat je beter vermijdt

Vermijd in het bijzonder gebroken noten en notenpasta’s. De oliën in deze noten oxideren snel, waardoor ze ontstekingen kunnen verergeren. Om diezelfde reden zijn zowel de basisvorm als afgeleiden van omega 3-oliën uit verwerkte bronnen niet aan te raden bij darmontstekingen, aangezien ze vaak reeds geoxideerd zijn.

Ook omega 6-derivaten, die overvloedig aan industriële voeding worden toegevoegd, dienen vermeden te worden, want ze versterken ontstekingsreacties. Wel nuttig is de basisvorm van omega 6 (linolzuur) afkomstig uit koudgeperste, biologische olie, zeker wanneer je deze combineert met een natuurlijke bron van verzadigd vet.

De basisvorm van omega 3 (alfa-linoleenzuur) kan helpen ontstekingen te stoppen, maar pas wanneer de weefsels al grotendeels hersteld en ontgift zijn (zie ook het artikel over de omegavetzuren op deze website).

Belangrijke voedselcombinaties

Eet geen granenmengsels waarin noten zijn verwerkt. Alleen verse, ongebrande noten zijn geschikt bij darmaandoeningen. Laat ze bij voorkeur een nacht weken in water en spoel ze goed af. Vermijd ook de combinatie van noten met fruit, dit is een ongunstige voedselcombinatie voor de spijsvertering.

Verboden bij darmaandoeningen

Bij chronische darmproblemen is het essentieel om geraffineerde suikers, geraffineerde oliën en bewerkt vet volledig te vermijden. De vraag die je je steeds moet stellen is: heeft dit vet of deze olie een industriële bewerking ondergaan of is het puur natuur?

Vermijd ook koemelk, kaas en andere zuivelproducten. Deze zijn sterk zuurvormend voor het spijsverteringskanaal en bevorderen overmatige slijmvorming, wat de klachten verergert.

Waarom tarwe, zemelen en dierlijke eiwitten minder geschikt zijn bij darmklachten

Veel moderne tarweproducten, zoals brood en pasta, zijn sterk veredeld en leveren nauwelijks nog voedzame waarde. Ze bevatten vooral lege calorieën en stoffen die de werking van spijsverteringsenzymen kunnen blokkeren. Daardoor wordt de vertering verstoord. Als je toch granen consumeert, is het aan te raden om deze goed te koken, zo worden de antinutriënten en enzymremmers afgebroken.

Vermijd onoplosbare vezels bij darmproblemen

Mensen met darmklachten doen er goed aan om onoplosbare vezels, zoals zemelen, volledig te vermijden. Deze vezels kunnen het reeds geïrriteerde slijmvlies verder irriteren en verergeren bestaande aandoeningen. Onoplosbare vezels werken mechanisch in op de darmwand en veroorzaken extra wrijving en irritatie.

Hippocrates beschouwde witbrood 2500 jaar geleden als voedzamer, en ook de oude Grieken en Romeinen gaven de voorkeur aan witbrood boven volkoren varianten. Hoewel dit tegen de moderne voedingsadviezen indruist, is het belangrijk om de individuele lichaamstoestand als uitgangspunt te nemen.

Oplosbare vezels: vriendelijk voor het slijmvlies

Oplosbare vezels uit bijvoorbeeld groenten, fruit en zongerijpt plantaardig voedsel zijn wél vriendelijk voor het darmslijmvlies. Ze vormen een beschermende gelachtige substantie die helpt bij het herstel van de darmwand en ondersteunen een gezonde darmflora. Ook voor gezonde mensen zijn dit de beste vezels.

Versterk je spijsvertering – vermijd zware eiwitbronnen

Bij darmproblemen is de spijsvertering doorgaans verzwakt. Er is vaak sprake van een tekort aan maagzuur, zoutzuur en spijsverteringsenzymen. Hierdoor worden dierlijke eiwitten onvoldoende afgebroken. De onvolledig verteerde eiwitten kunnen gaan rotten, waarbij giftige stoffen zoals ammoniak vrijkomen en dit is bijzonder belastend voor het zenuwstelsel van de darmen.

Daarom is het bij darmproblemen aan te raden om over te schakelen op een overwegend vegetarische voeding, met licht verteerbare eiwitten. Goede plantaardige eiwitbronnen zijn bijvoorbeeld:

– Peulvruchten (altijd een nacht laten weken om antinutriënten af te breken)

– Bladgroenten

– Hennepzaden

– Seitan (mits goed verdragen)

Belangrijk bij ontsteking: vermijd ijzersupplementen

Bij ontstekingsreacties in het maag- en darmkanaal is het af te raden om ijzertabletten te nemen. IJzer kan het ontstoken slijmvlies verder irriteren en oxidatieve stress versterken. Het is beter om natuurlijke ijzerrijke voedingsmiddelen te gebruiken in combinatie met spijsverteringsversterkende kruiden (zoals kurkuma of gember) en het onderliggende ontstekingspatroon aan te pakken.

IJzertabletten kunnen ziektes veroorzaken in het bloed met bloedvergiftiging tot gevolg.

Als het lichaam ervoor kiest om het ijzergehalte in het bloed laag te houden, heeft het daar altijd een goede reden voor. Werk dit natuurlijke proces niet tegen en vertrouw op je lichaam.

Vermijd bij darmziekten ook gefermenteerde producten. Deze zijn zuur van aard en verergeren ontstekingsreacties in een reeds verzuurd darmmilieu. Dit verhoogt ook het risico op clusterhoofdpijn en migraine.

Gebruik uiteraard geen synthetische zoetstoffen, light-producten, geraffineerde palmolie, E-nummers, bewaarmiddelen of andere chemische additieven. Vermijd roken of blootstelling aan tabaksrook.

Aanbevolen voedingsmiddelen bij darmaandoeningen zijn onder andere:

– Wilde bosbessen

– Kokosnoot

– Zoete aardappel

– Rode appels

– Sla-variëteiten

– Spinazie

– Asperges

– Sperziebonen

– Avocado

– Bananen

– Artisjokken

– Peren

– Papaja’s

– Mango

Samengevat: eet zongerijpte voeding in haar oorspronkelijke staat, zonder industriële bewerking. Tijm is een nuttig kruid bij darmziektes dankzij de ontgiftende en antiseptische werking. Ook kurkuma (geelwortel) wordt sterk aanbevolen.

Appelsap, puur en biologisch, werkt verkoelend op de dikke darm en verzacht colitis. Gestoofde appels in geklaarde boter, bereid met kruidnagel en kaneel, verzachten eveneens colitis en andere chronische ontstekingen van de darm.

Zorg ervoor dat voeding goed gekookt is. Alleen dan komen de vitaminen en mineralen vrij uit de plantenvezels en kunnen ze goed worden opgenomen. Eet bij de ziekte van Crohn nooit rauwkost, dit irriteert de reeds aangetaste darmwand ernstig. Vergeet niet dat de spijsvertering bij deze aandoening sterk verzwakt is.

Eet enkel tussen de maaltijden door een stuk zongerijpt, vers fruit met mate. Kauw goed en lang om speekselvorming te stimuleren, want dat is gunstig voor de hele spijsvertering. De grootste maaltijd hoort op het middaguur plaats te vinden.

Neem de tijd om te eten en geniet ervan. Hoe meer plezier je beleeft aan je voeding, hoe meer spijsverteringssappen en -enzymen je lichaam aanmaakt. Dat komt de vertering ten goede.

In veel Oosterse culturen wordt voedsel met de vingers gegeten. Dit stimuleert de werking van enzymproducerende klieren in het spijsverteringskanaal. Het aanraken van je voeding is dus heilzaam.

Eet ’s avonds nooit een zware maaltijd. Een lichte hap zonder verhittende specerijen is ideaal. Vermijd specerijen zoals cayennepeper, zwarte peper, mosterd en industrieel zout. Gebruik in plaats daarvan bergzout, dat een verkoelende werking heeft.

Drink een half uur voor het ontbijt een glas lauwwarm water met een scheutje citroensap om je spijsvertering te stimuleren.

Ondanks de zure smaak van citroen, werkt citroensap wel alkaliserend in het maag- en darmkanaal.

Volgende kruiden werken ondersteunend en verzachtend op de ontstekingsreacties. Ze hebben een ontgiftende werking. Spreek er met je arts over indien je medicijnen gebruikt.

Echte heemst of Althaea officinalis, Aloë vera of Aloë ferox, Alsem of Artemisia absinthium. Gomhars (Indiase wierookboom) of Boswellia serrata is een natuurlijke ontstekingsremmer. Bernagie of komkommerkruid, Borago officinalis heeft eveneens ontstekingsremmende eigenschappen. De plant kan als groente worden gegeten en uit de zaden wordt olie gewonnen met sterke geneeskrachtige eigenschappen.

Volgende planten geven ook een geneeskrachtige olie: Ribes nigrum of de zwarte bes, Perilla frutescens of perilla. Echter niet overdrijven met deze plant.

Oenothera biennis of gewone teunisbloem bevat basis omega 6 of linolzuur.

Granaatappel of Punica granatum heeft sterk ontgiftende eigenschappen voor het maag- en darmkanaal. Granaatappelsap heeft een wrange smaak dat genezend is voor ontstekingen. Glycyrrhiza glabra of zoethout is sterk ontgiftend voor het maag- en darmkanaal. Gebruik dit nooit in zeer grote hoeveelheden als je lijdt aan een hoge bloeddruk.

Echinacea purpurea of de rode zonnehoed is een versterkende plant voor je gezondheid. Garcinia mangostana of mangosteen heeft vruchten die rijk zijn aan zeer sterke antioxidanten. Panax ginseng, Plantago afra en Plantago ovata of weegbree, Hydrastis canadensis of Canadese geelwortel, Matricaria recutita of de echte kamille,

Morinda citrifolia of morinda, Uncaria tomentosa of kattenklauw, Ulmus rubra of rode iep werken allemaal verzachtend bij darmaandoeningen. Saccharomyces cerevisiae subsp. boulardii is een levende gist die als een tijdelijk probioticum kan ingezet worden om afvalstoffen en toxines af te breken in de darmen.

Het is tevens een prebioticum en dient als voedingsbodem voor een gezonde darmflora en is trofisch voor de darmmucosa. Het bevordert de gezondheid van het darmslijmvlies.

17. Andere gouden tips bij darmaandoeningen

Gezonde leefgewoonten bij darmaandoeningen

Eet altijd in een ontspannen sfeer, nooit onder stress. Kauw elke hap tot dertig keer, zodat je voldoende speeksel aanmaakt om het voedsel vloeibaarder te maken. Dit zorgt ervoor dat het voedsel goed fijngekauwd is, waardoor maagsappen beter in de voedselbrij kunnen doordringen.

Consumeer je grootste maaltijd steeds op het middaguur. Kies ’s avonds altijd voor een lichte maaltijd, bij voorkeur vóór 18.00 uur. Idealiter kook je drie keer per dag, want gekookte voeding is beter verteerbaar. Neem na elke maaltijd minstens een half uur rust om je spijsvertering optimaal te laten functioneren.

Vermijd koude dranken, want deze verstoren de spijsvertering volledig.

Respecteer de gezondheidsregels: leer meegaan met het natuurlijke ritme en win zo de helft van je gezondheid. Vooral de gewoonte om rond 22.00 uur naar bed te gaan, ondersteunt de lever in het nachtelijke ontgiftingsproces, iets dat bij de ziekte van Crohn heel belangrijk is.

Je lichaam heeft echt rust nodig. Sta op tussen zes en zeven uur, en neem na het toilet en andere ochtendrituelen een licht ontbijt. Besteed bij het tandenpoetsen ook aandacht aan het reinigen van de tong met een tongschraper. Oil pulling kan een aanvullende methode zijn om de mondholte te zuiveren en het lichaam te helpen ontgiften.

Neem ‘s ochtends een douche om je lichaam te activeren. ’s Avonds, na de lichte maaltijd, is het goed om je te richten op rustige en herstellende bezigheden zoals romantische momenten, meditatie of ademhalingsoefeningen, alles wat het lichaam helpt ontspannen.

Vermijd competitieve sportactiviteiten. Beweging en sport moeten altijd lichaamsvriendelijk zijn. Tijdens de inspanning mag je lichtjes hijgen, maar je moet nog wel in staat zijn om normaal te praten. Dat is het teken dat je in de juiste zone blijft voor regeneratie en herstel.

18. De juiste lichaamsbeweging en -houding

Door lichaamsbeweging krijgt men lichtheid, veerkracht en stevigheid. De lever wordt gestimuleerd om de verschillende functies goed uit te oefenen. Ook de spijsvertering wordt gestimuleerd, de reststoffen beter uitgescheiden en het vermogen wordt ontwikkeld om moeilijkheden het hoofd te bieden.

Draaiingen uit yogahoudingen bijvoorbeeld stimuleren het metabolisme, de darmperistaltiek en het ontgiftingswerk. De toename van de bloedstroom houdt het opbouwen van de plaque in de slagaderen tegen. De weefselfuncties verbeteren door de versnelde koolstofdioxide-, zuurstof- en voedingsnutriëntenuitwisseling. Lichaamsbeweging doet je lichaam sneller toxines en afvalstoffen afvoeren en helpt je levensenergie beter te laten doorstromen.

Lichaamsvriendelijke beweging versterkt het zelfvertrouwen in je eigen lichaam. Beweging normaliseert ook de cortisol- en insulinewaarden en stimuleert de productie van de gelukshormonen. Het stimuleert ook de productie van de schildklierhormonen en groeihormonen.

De beweging zorgt er ook voor dat de hersenen beter worden voorzien van zuurstof. Een heel eenvoudige vorm van lichaamsbeweging is wandelen.

Zo kom je tot rust bij een lange wandeling. Het is prettig om terug te schakelen van het gedreven tempo op de werkvloer dat zo vaak de overhand krijgt in je leven en leidt naar bijnieruitputting. Eén van de grootste voordelen van lichaamsbeweging is dat het je je lichaam beter laat voelen.

Met lichaamsbeweging wordt geen inspanning, zweten of zwoegen bedoeld om het lichaam in vorm te brengen. Wel dient beweging als een krachtig instrument om een evenwicht te bereiken tussen het fysieke lichaam en de geest en een nauwere, diepere band te smeden met jezelf.

Zo tillen we de lichaams- en geestcoördinatie naar een hoger niveau, gewoonweg door bewustzijnsverruiming. Dan is het gemakkelijker om trauma’s en negatieve emoties op te lossen en bestaansrecht te geven. Dit is een belangrijke voorwaarde om chronische darmziektes te herstellen.

Lichaamsbeweging is bedoeld om het leven aangenamer te maken en te ondersteunen. Het levert extra energie op en is op zichzelf geen werk. Het is belangrijk om in de beweging juist ontspanning te vinden. Het is beter om de mate van inspanning niet op te drijven tot het punt waarop je hevig transpireert en naar adem snakt.

De mate van inspanning is niet verder te brengen dan het punt waarop je lichtjes begint te zweten en door je mond begint te ademen. Dit zijn de natuurlijke tekenen dat je de juiste limiet hebt bereikt. Het gezegde ‘zonder pijn geen resultaat’ is een mythe.

Wandelen in de natuur, yoga, tai-chi en qi gong, zwemmen, dansen en andere zachte sporten verhogen je energiepeil en doorzettingsvermogen. Dit wordt sterk ondersteund door ademhalingsoefeningen. Bovendien geeft het jou afleiding van de geest, waarbij je makkelijker tot rust kan komen.

Al deze bewegingsvormen zijn goed om de spijsvertering te optimaliseren. Let wel, doe niet aan lichaamsbeweging vlak na de maaltijd, een lichte wandeling kan dan weer wel.

De afleiding en gezonde vermoeidheid volgend op de beweging, stimuleren de kwaliteit van de slaap. Ga wel elke dag rond 22.00 uur naar bed. Duursport en competitie zijn uiterst nefast voor het lichaam en de bijnieren en zijn sterk uitputtend. De juiste lichaamsbeweging helpt je om emotioneel en mentaal in evenwicht te komen.

De juiste beweging zal altijd plezierig aanvoelen voor jezelf en je lichaam. Het is ideaal om een combinatie van lichte sport, wandelen, yoga, zwemmen en dansen te doen. Het brengt je lichaam in de juiste spierspanning en verhoogt je lenigheid. Ondertussen verbetert ook je longcapaciteit.

Zoek een rustige manier om aan lichaamsbeweging te doen, forceer jezelf niet of laat je niet verleiden tot competitie. Zoek steeds je eigen tempo en laat je door niemand beïnvloeden om meer te presteren of te versnellen. Oefen ook in zelfdiscipline, het zal je snel belonen met meer energie in de bijnieren.

Als je moe wordt, stop en rust even uit vooraleer opnieuw te beginnen met de lichaamsbeweging.

Als je je de dag nadien slechter voelt, wil dit zeggen dat je te hard hebt getraind en moet je het iets kalmer aan doen. Als je de oefeningen goed uitvoert, word je beloond met een lichamelijk en geestelijk goed gevoel.

19. Het lymfesysteem een beetje helpen

Het kan dus geen kwaad om het zuiveringssysteem van je lichaam een handje te helpen. Dat kan op verschillende manieren:

1. Droog borstelen

Droog borstelen of dry brushing is afkomstig uit de Indiase geneeskunde Ayurveda. Droog borstelen is een manier om de lymfe te stimuleren en ziektes te voorkomen.

Het heeft ook nog andere voordelen zoals de stimulatie van de bloedsomloop, vooral in de huid, het verwijderen van dode huidcellen en het bevorderen van de stofwisseling. Met een speciale techniek leidt droog borstelen tot een sterk verbeterde lymfedoorstroming.

2. Kom in lichaamsvriendelijke beweging

De beste manier om je lymfestelsel een duwtje in de goede richting te geven, is bewegen. Met yoga en wandelen kom je al een heel eind (hoewel lichtjes springen op een trampoline ook wonderen kan doen). Waar het om gaat is dat de beweging de lymfe stimuleert.

De bloedsomloop zorgt ervoor dat er voldoende zuurstof naar je lichaamscellen wordt getransporteerd. Het tegenovergestelde is ook waar: een gebrek aan beweging leidt tot een opstapeling van afvalstoffen in je weefsels waardoor de druk op het lymfestelsel vergroot en de verzuring van het lichaam toeneemt. Dit geldt ook voor de haarvaatjes van het cardiovasculair systeem.

3. Wisseldouches

Het lymfesysteem werkt volgens de contractie van onze spieren. Deze samentrekking begint al bij het opstaan en gaat door gedurende de dag dankzij beweging. Het is belangrijk dat het lichaam in beweging blijft op een lichaamsvriendelijke manier.

Het hart is een ritmegever die de spieren van de bloedvaten stimuleert. Het zijn de bloedvaten die het bloed voortstuwen door peristaltische samentrekkingen van de bloedvatspiertjes. Ook hier hebben wisseldouches een positief effect op de bloedstroom en de lymfe. Het warme water zorgt er namelijk voor dat je bloedvaten uitzetten. Door het koude water trekken de bloedvaten zich vervolgens weer samen. Dit creëert een ‘pompwerking’ die maakt dat het vocht dat stagneert weer doorstroomt.

Er zijn nog meer gezondheidsbevorderende effecten aan het nemen van wisseldouches, zoals de aanmaak van het gelukshormoon endorfine. Adem dan ook goed uit als je de koudwaterkraan opendraait. Pas wel op met wisseldouches als je een hartziekte hebt of zwanger bent.

4. Let vooral op je voeding

Zongerijpte voeding in oorspronkelijke staat zoals de natuur het voorzien heeft voor de mens is ideaal. Deze zit boordevol mineralen, vitaminen, fytonutriënten, enzymen, essentiële vetzuren enz. Dit is belangrijk om je spijsvertering goed te laten werken en het lymfestelsel te ondersteunen zodat schadelijke stoffen kunnen afgevoerd worden. Ook een emotioneel evenwicht is hierbij belangrijk.

Ook bepaalde specerijen met sterk ontgiftende eigenschappen zoals kruidnagel, kurkuma, tijm, of kruiden zoals Echinacea, mariadistel, paardenbloem zijn nuttig. Vermijd margarine, geraffineerde oliën en suikers, keukenzout, synthetische zoetstoffen, E-nummers en industrieel bewerkt voedsel. Verzorg je spijsvertering, respecteer de juiste uren om te eten en eet pas als de voorgaande maaltijd verteerd is.

Het is belangrijk om goed te kauwen om de speekselvorming te stimuleren. Let ook op met verkeerde voedselcombinaties.

Alternatieve behandelingen

Wil je je lymfesysteem een extra boost geven? Dan zijn er alternatieve therapieën die je lymfecirculatie extra stimuleren, zoals manuele lymfedrainage. Dat is een massagetechniek die de circulatie bevordert en gebruikt wordt in de Ayurvedische geneeskunde met specifieke technieken.

Wat ook helpt is acupunctuur. Dit is een behandelmethode die eventuele blokkades in je energiebanen opheft zodat lymfevocht weer vrijuit kan stromen. Een goede buikademhaling is ook belangrijk voor een goede lymfewerking. Buikademhaling versterkt namelijk het middenrif en ons coresysteem dat mee instaat voor de lymfecirculatie.

20. Verheven microben om je darmflora te herstellen

Verheven micro-organismen: bondgenoten voor je gezondheid

Verheven micro-organismen bevinden zich altijd boven de grond. Ze zijn buitengewoon heilzaam voor je spijsvertering. Deze levende, ondersteunende bacteriën vind je terug op klein fruit, druiven, pitfruit, steenfruit, enz. Ook op kiemen zoals alfalfa, fenegriek, peulvruchten, broccoli, mosterd, zonnebloem en andere soorten tref je ware micro-tuintjes aan, rijk aan verheven bacteriële levensvormen.

Eigenlijk is de term probiotica misleidend. Het suggereert dat er ook ‘slechte’ bacteriën bestaan, een gedachte die voortkomt uit een dualistisch wereldbeeld dat nog steeds leeft in de hoofden van wetenschappers die gesponsord worden door de farmacie. In werkelijkheid is de menselijke biologie gebaseerd op samenwerking: er is een dynamisch evenwicht met bacteriën en schimmels, dat voordelig is voor alle betrokken levensvormen.

Bacteriën spelen altijd een sleutelrol in het herstel van weefsels, vooral na het doorstaan van een biologische shock of trauma. Soms door weefselopbouw, zoals bij necrose, soms door het helpen afbreken van hulpweefsel, zoals bij kanker, waarbij het lichaam via ontsteking en zwelling probeert te ontgiften en de balans te herstellen.

Kanker is in essentie een overlevingsstrategie van het lichaam, maar wordt door de moderne geneeskunde fundamenteel verkeerd begrepen. Het is juist op deze diepere niveaus dat microben hun cruciale rol vervullen.

Daarnaast ondersteunen bacteriën en schimmels actief je spijsvertering en dragen ze bij aan een gezonde darmflora. Deze flora bepaalt niet alleen je lichamelijke gezondheid, maar ook je weerbaarheid tegen biologische conflicten en zelfs je geestelijke veerkracht. Dat is hoe de menselijke biologie functioneert: in samenwerking met bacteriën en exosomen, die altijd ten dienste staan van hogere levensvormen.

Geef mij dus maar Helicobacter pylori, streptokokken of tuberculosebacteriën, omdat ik weet dat mijn geest de beste ‘immunisatie’ vormt. Ik heb een levensstijl gecultiveerd waarin ik schokken in mijn bewustzijn integreer. Ik leef vanuit kracht, niet vanuit angst. De verantwoordelijkheid voor mijn gezondheid ligt in mijn eigen handen, niet in die van een farmaceutisch systeem dat winst boven welzijn stelt.

Ik creëer gezondheid, en ik weet hoe, omdat ik in het verleden zware ziektes heb gecreëerd, die mij precies dat hebben geleerd. Je leest het goed: ik ben geen slachtoffer. Ik leef bewust en vrij.

Het recyclagesysteem van het lichaam – een alternatieve kijk op het zogenaamde ‘immuunsysteem’

In essentie past het idee van een immuunsysteem binnen een dualistische filosofie waarin ziekte van buitenaf het lichaam binnendringt. Volgens deze visie zijn er indringers, zoals virussen of bacteriën, die vernietigd moeten worden door ‘killercellen’, de zogenaamde soldaten van ons lichaam. Dat is het klassieke, reductionistische beeld van het immuunsysteem.

Maar ik ontken geenszins dat er een systeem bestaat dat dode bacteriën en weefselafval opruimt. Wat ik zeg, is dat dit systeem veel beter begrepen kan worden als een recyclagesysteem. Waarom? Omdat het lichaam voortdurend weefsels vernieuwt, en de snelheid waarmee dat gebeurt, hangt af van het soort weefsel. De huid bijvoorbeeld, of het slijmvlies van de maag, vernieuwt zich ongeveer elke drie dagen.

Wie werkelijk gelooft dat we al die weefselresten gewoon in het toilet achterlaten, heeft de ecologische intelligentie van het lichaam niet begrepen. Het overgrote deel van ons celmateriaal, inclusief DNA en RNA-fragmenten, wordt hergebruikt. Die nucleotiden worden waar mogelijk gerecycleerd, en dat is exact zoals het hoort: efficiënt en zinvol.

En dan zijn er nog de zogenaamde antilichamen. Maar zijn het wel ‘anti’-lichamen? De medische wetenschap plakt voortdurend het etiket ‘anti’ op alles wat het lichaam doet, antistoffen, antibiotica, antivirussen, maar zo werkt het lichaam niet. Het lichaam werkt voor, niet tegen. Wat wij antilichamen noemen, zouden net zo goed pro-lichamen kunnen heten, maar dan blijven we nog steeds hangen in het dualistische denken.

Het zijn in wezen helpers die bijdragen aan het schoonmaken van de restproducten van de celdeling, stofwisseling en weefselvernieuwing. Ze helpen om de homeostase, het natuurlijke evenwicht, van het lichaam te behouden.

Het is natuurlijk logisch dat, als het recyclagesysteem overbelast raakt, en er een nieuwe biologische shock of trauma bovenop komt, het lichaam in een ontstekingsfase gaat. Daarbij ontstaat vaak tijdelijk hulpweefsel (zoals tumorweefsel) dat nadien weer moet worden afgebroken. Dat vraagt energie. En het klopt dus dat een lichaam met een zwaar belast recyclagesysteem gevoeliger wordt voor verdere verzwakking.

Maar let op, de overgroei van bacteriën of de opstapeling van toxines op zich is niet ziekteverwekkend. Ze dragen bij aan het verlagen van je veerkracht tegenover nieuwe schokken en trauma’s. Ze maken je dus niet ziek, maar maken je vatbaarder voor ziekte omdat je je innerlijk evenwicht verliest.

De beste immunisering (als je daarvan kan spreken) is een levensstijl waarbij je schokken incorporeert in je denken. Maar het idee dat antilichamen ontsteking bevorderen, dat kan ik niet volgen. Het is andersom. De ontsteking zorgt ervoor dat de microben actief worden.

Sommige bacteriën zullen tijdens de werkzaamheden sterven, en er zullen er meer sterven als er meer actief zijn. Nogmaals, bacteriën en exosomen zijn onze vrienden. En tijdens hun herstelwerkzaamheden aan ons lichaam, sterven ze op een bepaald moment en deze dode cellen moeten ook opgeruimd worden.

Bijgevolg zal ons recyclagesysteem meer werk hebben. Het is belangrijk te beseffen dat, hoe zwaarder de biologische shock of trauma, hoe groter de kans op hevige cytokinestormen en deze moeten worden afgevlakt als ze levensbedreigend zijn. Daarin heeft onze medische wereld een waardevolle bijdrage.

Precies zoals Hippocrates het bedoelde.

Bacteriën en exosomen helpen ons om te overleven in samenwerking met het lichaam. Dat is altijd al zo geweest en het is een ecologie die ons gezond, energiek, vitaal en mentaal sterk maakt. Het lichaam activeert micro-organismen als het lichaam dat nodig acht. Deze bacteriën (probiotica) vind je op bovengrondse groenten zoals sla, koolgewassen, selderij, radijsjes, peulerwten, tomaten.

Zorg ervoor dat de groenten en fruit zuiver en biologisch gekweekt zijn. Consumeer ze rauw, vers en ongewassen. Eet een beetje rauwe groenten net voor de warme bereide maaltijd en fruit tussen de maaltijden door. Wacht een tweetal uur na de vorige maaltijd en consumeer dan pas het fruit.

Beoordeel voor jezelf wanneer het veilig is om ongewassen groente en fruit te eten, bij biologisch geteelde gewassen stelt dit doorgaans geen probleem. Er leven miljoenen van deze revitaliserende micro-organismen op groenten en fruit. Alle dieren in de natuur krijgen zo hun dagelijkse portie belangrijke micro-organismen binnen.

Als je bijvoorbeeld een bosbes of een rijpe druif neemt, kun je met je vinger het wasachtig laagje eraf wrijven. Hetzelfde geldt bij een bloemkool waar aan de basis van de koolomvattende bladeren ook zo een waslaagje zit dat je met je vinger eraf kan wrijven.

Een rijpe biologisch geteelde appel heeft dit ook, niet te verwarren met het laagje giftige stoffen die een met pesticiden gekweekte appel bevat. Het laagje dat je dikwijls ziet bij biologisch geteelde groenten en fruit, bevat miljoenen verheven micro-organismen. Niet afwassen dus, tenzij er aarde aan kleeft.

De fijne schil op deze groenten en fruit krult naar binnen waardoor de verheven micro-organismen worden omgevouwen en omsloten. Daardoor kunnen deze micro-organismen het maagzuur passeren zonder aangetast te worden. Ze hebben een fenomenaal effect op je spijsvertering en zorgen voor een evenwichtige ecologie.

Daardoor wordt je weerstand tegen biologische schokken ook sterker. Hoe meer afvalstoffen en toxines je darmflora kan verwijderen, hoe sterker je tegen trauma’s en schokken wordt. Toxines werken verzwakkend op je systeem. In feite hebben alle bovengrondse groenten en fruit deze heilzame bacteriën. Deze overtreffen de uit de bodem afkomstige of in het laboratorium gekweekte probiotica en gefermenteerde producten.

Op de afbeelding: Escherichia coli is een bacterie die van nature voorkomt in de darmen van dieren en mensen. Deze bacterie beschermt ons tegen andere schadelijke bacteriën, behalve als er onverteerde voeding in de darmen terechtkomt die de slijmvliezen van de spijsvertering irriteert. Samen met het onverteerd voedsel gaat deze bacterie in overgroei omdat het zijn taak is om afval en beschadigd weefsel op te ruimen.

Dat is de natuurwet van micro organismen, ze zijn de opruimdienst van de natuur en ons lichaam. Zorg dat je spijsvertering goed werkt. De basis van elke maaltijd om goed te kunnen verteren is elke hap 30 maal te kauwen zodat er voldoende speekselvorming is en de spijsvertering kan starten.

Zorg dat je je emoties en trauma’s oplost en bestaansrecht geeft, want het limbisch systeem (emotioneel centrum in de hersenen) heeft een enorme invloed op de spijsvertering en hormoonhuishouding. Het is zo belangrijk dat de darmen verteerd voedsel krijgen. Zo blijft de ecologie van het menselijke lichaam in evenwicht en hoeft je lichaam geen ziektes te creëren om te kunnen herstellen.

21. Maagontstekingen en -zweren

Veel maagproblemen beginnen meestal met kleine issues zoals een eenvoudige irritatie van het maagslijmvlies. Dit kan veroorzaakt worden door je maag te vol te eten, verzurend voedsel of dranken te consumeren of door emotionele problemen, hevige negatieve emoties of stress die de spijsvertering in zijn geheel verstoren.

Denk bijvoorbeeld aan de uitspraak: ‘er ligt een steen op zijn maag’, of ‘mijn maag draait er zich van om’. Verzurende voeding bevat een overmaat aan dierlijke eiwitten. Ook geraffineerde suikers en stimulerende zaken zoals alcohol, koffie en roken zijn nefast voor de spijsvertering. Wees je ervan bewust dat geraffineerde oliën en geharde vetten ook een grote oorzaak zijn van tal van maagproblemen.

Denk maar aan gefrituurd voedsel, dit irriteert het slijmvlies van de maagwand. Dat geldt ook voor in de magnetron verwarmd voedsel. Als je voeding te zwaar is, en moeilijk verteerbaar, zoals met bewerkte voeding meestal het geval is, worden zoutzuur en maagzuur naar omhoog gestuwd tot in de slokdarm. En dat ervaren we dan als brandend maagzuur.

Maagzweer

Voor de Germaanse visie op maagzweren en -ontstekingen, verwijs ik naar het artikel over maagontsteking.

Wat kan je doen?

Begin met kleinere maaltijden te eten en zorg voor lichter voedsel. Denk aan zongerijpte voeding in oorspronkelijke staat en gebruik veel specerijen. Let erop dat je ‘s avonds een lichte maaltijd nuttigt en laat overdag de maag niet te lang leeg. Op tijd eten is belangrijk zodat de zuurafscheiding in de maag gebruikt kan worden voor het verteren van voedsel.

Gember helpt om een evenwichtige maagsecretie te bereiken voor het verteren van voedsel. Wat kan je doen als je een ontsteking of zweer hebt in de maag of de twaalfvingerige darm? Gebruik extracten van zoethout. Zoethout heeft een afkoelende werking voor de verhitting die ontstaat bij de ontsteking en maagzweer. Zoethout heeft ook een reinigende werking. Opgelet, overdrijf niet met zoethout als je lijdt aan hoge bloeddruk.

Gebruik altijd kokosvet, vanwege de afkoelende energie en het vermogen om de maag- en darmflora in evenwicht te houden. Ghee of geklaarde boter heeft hetzelfde effect. Veel gezonde verzadigde vetten consumeren, beschermt het weefsel van de slijmvliezen tegen uitdroging. Het is niet aan te raden om geraffineerd zout te nemen. Gebruik bergzout omdat dit zout niet verhit.

Consumeer groenten en specerijen met een bittere smaak, zoals witloof, andijvie, slasoorten, paardenbloem, kurkuma of geelwortel, gentiaan, citroenschil, mariadistel, enz. Bitter heeft een afkoelend en ontsmettend effect. En bitter helpt schadelijke stoffen af te voeren en het lichaam te zuiveren en ontgiften.

Ojibwa kruidenthee en Lapacho thee of Pau D’arco zijn aan te bevelen. Drink regelmatig thee van munt, hibiscus, framboos, rozenbottel enz. omwille van de verkoelende werking nadien. Een thee van gelijke delen kamille, engelwortel en smeerwortel is zeer goed om het maagslijmvlies te herstellen.

Noord-Amerikaanse iep en heemst hebben een afkoelend en reinigend effect op de slijmvliezen van het maag- en darmkanaal. Doe ook een inspanning om stress en negatieve, heftige emoties op te lossen. Deze spelen een grote rol in de ontwikkeling van zweren in de maag en de twaalfvingerige darm.

Een klysma van de darmen geeft eveneens verlichting bij maagzweren, zoek een goede Ayurvedische arts of therapeut voor deze behandeling. Stop zo snel mogelijk met ontstekingsremmers (NSAID’s), aangezien ze aanleiding kunnen geven tot maagontsteking en -bloeding.

Stop ook met roken, want roken vertraagt het genezingsproces. Vermijd stimulerende zaken en zuurvormend voedsel zoals teveel dierlijke eiwitten, melk en zuivel en stimulerende zaken zoals koffie, alcohol, frisdranken enz.

Zolang de slijmlaagbarrière voldoende vochtig blijft, door regelmatig zuiver water te drinken en zongerijpte vruchten te eten, wordt de overtollige zoutafzetting weggespoeld. Daarnaast beschermt de dikke slijmvlieslaag de maag en twaalfvingerige darm tegen het schadelijke zoutzuur dat zich in het maagsap bevindt. Dit zoutzuur dient om eiwitten uit het voedsel op te splitsen.

Zongerijpte vruchten, zoals watermeloen, komkommer, mango’s, peren en tomaten, hebben de eigenschap om lichaamscellen goed te hydrateren, evenals de cellen van het slijmvlies. Bovendien wordt het zoutzuur door het natuurlijke natriumcarbonaat geneutraliseerd voordat het de kans krijgt de slijmvlieslaag binnen te dringen.

De beste zuurbarrière voor de maagwand is zongerijpt fruit en zuiver water. Sowieso hebben deze tips voor de maag ook een gunstig effect op de darmen.

Gebruik meer specerijen voor een goede spijsvertering

Ik geef hierbij een opsomming van enkele specerijen met een gunstig effect op de spijsvertering.

Anijs: werkt windverdrijvend en is slijmoplossend. Kan ingezet worden tegen tal van aandoeningen van de darmen omwille van zijn beschermende eigenschappen.

Asafoetida: de darmreiniger bij uitstek, goed bij alle darmziektes en darmkanker. Stimuleert de maagsapafscheiding en de peristaltiek.

Basilicum verzacht maagzweren en helpt bij buikpijn.

Bonenkruid helpt tegen flatulentie en maagpijn.

Cayennepeper is ook een sterke ontgifter van de darmen. Bij een maagontsteking of -zweer is het niet aan te raden om dit te gebruiken. Dat geldt eigenlijk voor alle sterk verwarmende specerijen.

Dille is werkzaam tegen dyspepsie of maagklachten.

Dragon is goed bij allerlei stoornissen van het maag- en darmkanaal.

Fenegriek is een kruid dat helpt bij darmzweren, slokdarmontsteking en maagzweer. Nootmuskaat is werkzaam tegen diarree, wormen, oprispingen en winderigheid.

Gember is goed bij coeliakie, spastisch colon en allerlei spijsverteringsstoornissen.

Kaneel is goed tegen een slechte adem afkomstig van het spijsverteringskanaal en een opgeblazen gevoel.

Kardemom is dan weer goed tegen constipatie, braken en indigestie.

Karwij wordt bij vele lichte spijsverteringsongemakken gebruikt en is goed tegen maagkrampen en vertraagde maaglediging.

Knoflook is net als daslook en bieslook, familie van de ui-achtigen en heeft de sterkste werking. Helpt bij darmkanker en vele andere spijsverteringsproblemen.

Komijn is dan weer goed tegen prikkelbaar syndroom en brengt rust in de darmen, het is werkzaam tegen maag- en darmkrampen en constipatie.

Koriander is goed voor ulcerende colitis en verhitting in de maagstreek.

Kruidnagel is goed tegen wormen, Candida overgroei, diarree en werkt slijmoplossend.

Geelwortel of kurkuma werkt afkoelend. Het helpt bij chronische darmziektes en ontstekingen, ziekte van Crohn, bacteriële overgroei in de dunne darm, coeliakie, colitis, spastisch colon.

Marjolein is een krachtig keukenkruid tegen flatulentie, diarree en een zwakke maagfunctie.

Munt is bij uitstek geschikt voor verhittingen en ontstekingen van het maag- en darmkanaal.

Oregano is dan weer goed bij maagzweren en misselijkheid.

Provençaalse kruiden voorkomen blindedarmontsteking en zijn goed voor maag- en buikpijn.

Salie werkt dan weer tegen Candida overgroei, winderigheid en krampen.

Tijm is goed bij chronische darmontstekingen en wormen.

Zwart mosterdzaad is werkzaam tegen darm- en maagkanker.

En ten slotte: zwarte peper helpt de spijsvertering beter te werken, elimineert parasieten en is goed tegen diarree en constipatie.

Gebruik verschillende specerijen, het zijn smaakmakers en doen je meer genieten van de maaltijd. Ze zorgen ook voor een betere speekselvorming en dat is altijd goed voor de totaliteit van de spijsvertering. Wees royaal met specerijen, ze zijn stukken goedkoper dan medicijnen en vervuilen het lichaam niet.

Denk tweemaal na

Maagzuurremmers bieden geen bescherming tegen de natuurlijke reactie van zoutzuur. Mensen met maagpijn en/of een indigestie ervaren direct verlichting na het drinken van zuiver water. Gebruik geen cafeïnehoudende dranken of frisdranken en alcoholische dranken, ze hebben allemaal een vochtafdrijvend effect en onttrekken water uit het beschermende slijmvlies van de maag.

Denk tweemaal na: zeer kleine problemen zoals een eenvoudige irritatie van het maagslijmvlies of maagpijn is een teken dat er iets niet in orde is met je eetgewoonten en de waterhuishouding in je lichaam.

Het onderdrukken van maagpijn met behulp van medicijnen verhindert je om te weten te komen wat de oorzaak is. Je blijft onwetend over de werkelijke waterhuishouding van je lichaam.

Pijn is vaak een indicatie van watertekort, en dit wordt verward met ziekte. In die zin is het onderdrukken of symptomatisch behandelen van de eerste maagproblemen met maagzuurremmers zeer schadelijk. Er ontstaan complicaties en dit kan uiteindelijk leiden tot maagkanker als je ook nog eens aan mentale brokken lijdt.

Maagproblemen bestrijden met medicijnen heeft tot gevolg dat allerlei goede bacteriën in je darmen vernietigd worden, en niet alleen in de darmen, maar ook in het onderste deel van de maag of het antrum. Deze bacteriën, die aangepast zijn aan het zure milieu, zijn bacteriën die toxines en onverteerde voeding in het onderste deel van de maag helpen afbreken.

De meeste maagontstekingen of gastritis en maagzweren ontstaan altijd in het onderste deel van de maag. Een waardevolle bacterie voor de maag is Helicobacter pylori, die dikwijls ten onrechte als de veroorzaker van ontstekingen en maagzweren wordt aangewezen. De overgroei van Helicobacter pylori is het gevolg van beschadiging van de maagslijmvliezen door medicijngebruik en niet andersom.

Gepubliceerd op 28/08/2026

Daniël Derweduwen

Delen:

 

Gerelateerde Publicaties

 

  • Cellulitis en celluliteCelluliteHet zijn wee verschillende aandoeningen en twee verschillende biologische processen. Wie de woorden cellulite en cellulitis naast elkaar ziet staan, zou gemakkelijk kunnen denken dat het om twee benamingen voor hetzelfde verschijnsel gaat. Toch verwijzen ze naar twee heel verschillende processen.Cellulite kennen we vooral als de zogenaamde sinaasappelhuid: de huid krijgt een bobbelige structuur met kleine putjes en verhevenheden, meestal ter hoogte van de dijen, billen en heupen. Cellulite is op zichzelf geen ontsteking en ook geen ziekte. Het verschijnsel ontstaat door de manier waarop huid, onderhuids vetweefsel en bindweefsel ten opzichte van elkaar georganiseerd zijn.Cellulitis daarentegen is [...]

    By Published On: 27/08/2026
  • Acromegalie: Wanneer het lichaam blijft groeienAcromegalie is een aandoening die te maken heeft met een overmatige werking van het groeihormoon en waarbij de hypofyse een centrale rol speelt.Maar om acromegalie goed te kunnen begrijpen, moeten we eerst even kijken naar dit bijzondere kleine orgaantje en naar de bijzondere samenwerking tussen de hypothalamus en de hypofyse. Twee kleine structuren diep in onze hersenen die samen een belangrijke schakel vormen tussen het zenuwstelsel en het hormonale systeem.De hypofyse is een endocriene klier, wat betekent dat zij haar hormonen rechtstreeks aan het bloed afgeeft. Ze bevindt zich aan de basis van de hersenen, [...]

    By Published On: 24/08/2026
  • De megalomane constellatieWat is megalomanie?Megalomanie, ook wel grootheidsdenken of grootheidswaan genoemd, verwijst naar een sterk overdreven gevoel van eigenwaarde en belangrijkheid. Iemand ervaart zichzelf als uitzonderlijk, superieur of bijzonder machtig en kan een onrealistisch geloof ontwikkelen in zijn eigen talenten, kennis, invloed, status of vermogens.Kenmerkend is dat het beeld dat iemand van zichzelf heeft niet meer in verhouding staat tot de werkelijkheid. De persoon kan ervan overtuigd zijn méér te weten, méér te kunnen of belangrijker te zijn dan anderen. In uitgesproken vormen kan dit uitgroeien tot het gevoel voorbestemd te zijn voor een uitzonderlijke taak, over bijzondere gaven te [...]

    By Published On: 24/08/2026