Het probleem van vitaminevergiftiging: vitamine A en vitamine D.

Het probleem van vitaminevergiftiging

Het menselijk organisme is fysiologisch uitgerust met complexe terugkoppelingssystemen via hormonen, enzymen, co-enzymen, ingebouwde redundantie en herstelmechanismen. Alle weefsels in het menselijk lichaam zijn zelfstandig, lokaal en autonoom in staat om in hun eigen behoeften te voorzien.

Ik kan me moeilijk voorstellen dat het innemen van extra vitamines essentieel zou zijn om te overleven. Het idee dat moeder natuur een fout zou hebben gemaakt waardoor het lichaam dodelijke vitaminetekorten zou oplopen, lijkt me onwaarschijnlijk.

In deze blog richt ik me voornamelijk op vitamine D en vitamine A, omdat deze twee vaak aan onze voeding worden toegevoegd zonder dat we ons daar echt bewust van zijn. Het gaat om vetoplosbare vitamines, in tegenstelling tot eerder ontdekte wateroplosbare vitamines zoals B en C. Wat veel mensen echter niet weten, is dat vitamine A en D in hoge doses behoorlijk toxisch kunnen zijn.

Dat is precies waarom het lichaam zelf in staat is om deze vitamines in de juiste, niet-giftige hoeveelheden aan te maken. De concentratie bepaalt immers of een stof schadelijk is. Dit geldt vooral voor de chemische varianten van vitamine A en D die vaak aan voedingsmiddelen worden toegevoegd, wat een risico op toxiciteit kan vormen.

Retinol (vitamine A) en colecalciferol (vitamine D) maken deel uit van interne reguleringssystemen die ervoor zorgen dat de aanmaak van deze vitamines door het lichaam begrensd blijft. Wanneer deze stoffen van buitenaf worden toegevoegd, kunnen er problemen ontstaan, zoals verhoogde bloedwaarden die toxisch kunnen worden. Al in 1920 werd ontdekt dat zowel vitamine A als D giftig kunnen zijn als hun concentraties in het bloed te hoog oplopen.

Vitamine A wordt door het lichaam aangemaakt uit carotenen, die in natuurlijke voedingsmiddelen voorkomen. Vitamine D wordt geproduceerd via het mevalonaatpad (de voorloper van cholesterol) onder invloed van zonlicht. Dankzij deze mechanismen reguleert het lichaam op natuurlijke wijze hoeveel van deze vitamines nodig is, zonder dat er een risico op toxiciteit ontstaat.

Beide vitamines spelen een cruciale rol in de genexpressie, oftewel het proces waarbij erfelijk materiaal wordt vertaald naar proteïnen of eiwitten. Deze eiwitten zijn essentiële bouwstoffen voor ons skelet en vormen enzymen en andere stoffen die belangrijk zijn voor de ontgifting van het lichaam. Het delicate reguleringssysteem dat dit proces in balans houdt, kan echter ernstig worden verstoord door extra inname van vitamine A of D, met mogelijk verstrekkende gevolgen.

Carotenoïden in plantaardig voedsel bieden een veilige en natuurlijke manier om vitamine A aan te maken. Dit proces is stabiel en stelt het lichaam in staat om precies de juiste hoeveelheid vitamine A te produceren zonder risico op vergiftiging. Dit werkt vergelijkbaar met een thermostaat die de temperatuur in huis reguleert. Het toevoegen van synthetische vitamine A aan voedsel omzeilt echter dit natuurlijke regelmechanisme, wat kan leiden tot overmatige en ongezonde hoeveelheden in het lichaam.

De enige veilige aanpak is het eten van natuurlijke voedingsmiddelen zoals tomaten, wortelen en boerenkool. Deze voorzien het lichaam van de benodigde carotenoïden, terwijl het zelf bepaalt hoeveel vitamine A wordt aangemaakt. Synthetische toevoegingen van vitamine A kunnen niet op dezelfde manier worden gereguleerd door het lichaam en vormen daardoor een risico voor onze gezondheid.

Al snel kan er een overschot aan vitamine A ontstaan. De lever slaat dit in eerste instantie op om vergiftiging van het bloed te voorkomen, maar dit kan uiteindelijk leiden tot leververgiftiging. Deze intoxicatieschok is een biologische schok die pathologische aandoeningen van de lever kan veroorzaken. Op termijn zullen de bloedwaarden ook verhoogd raken. Tegenwoordig worden zelfs baby’s al geboren met een vitamine A-vergiftiging in hun lever.

Vitamine D is een lichaamseigen stof met een hormoonachtige structuur. Net zoals gal en steroïde hormonen, zoals testosteron en oestrogeen, wordt vitamine D geproduceerd uit cholesterol. De aanmaak ervan is deels afhankelijk van de inname van gezonde verzadigde vetten, die nodig zijn om de cholesterolspiegels op een gezond niveau te houden.

Vitamine D die door het lichaam wordt aangemaakt en niet direct wordt gebruikt, wordt opgeslagen in vet- en leverweefsel. Ook vitamine D uit dierlijke producten, zoals boter en eieren, wordt in ons vetweefsel opgeslagen. Eventuele overschotten worden via de gal afgevoerd. Het lichaam doet er alles aan om vitamine D en ook vitamine A zoveel mogelijk uit het bloed te verwijderen vanwege hun giftigheid. Het lichaam heeft slechts kleine hoeveelheden van deze vitamines nodig.

De aandoening rachitis wordt niet direct veroorzaakt door een tekort aan vitamine D, maar eerder door een gebrekkige voeding. Gezonde voeding was vaak moeilijk toegankelijk voor mensen die in armoede leefden. De werkelijke oorzaak van rachitis is een tekort aan goed opneembaar calcium en fosfor uit plantaardige voedingsbronnen. Vitamine D speelt hierbij slechts een ondersteunende rol (een correlatie), omdat het het tekort aan calcium en fosfor kan compenseren.

Kijk maar naar de natuur: de sterkste dieren, zoals olifanten en gorilla’s, zijn planteneters. Hoewel vitamine D kan helpen bij het compenseren van tekorten aan calcium en fosfor, blijft de echte oorzaak van rachitis een gebrek aan de juiste mineralen in de voeding.

We houden onszelf voor de gek met halve waarheden die de supplementenindustrie ons voorschotelt. De inname van vitamine D-supplementen kan de natuurlijke werking van het vitamine D-metabolisme verstoren en heeft een directe invloed op de calciumhuishouding. Calcium is niet alleen essentieel voor de opbouw van botten, maar ook voor bloedstolling, spieropbouw en een goede werking van het zenuwstelsel.

Overmatige inname van vitamine D kan echter leiden tot ernstige problemen, zoals calcificaties in het lichaam. Dit omvat nierstenen en verkalking van de wanden van bloedvaten, de longen en de maagwand. Bovendien heeft het een negatieve invloed op de genexpressie, wat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de gezondheid.

Wist je dat vitamine D in concentraties van 1000 microgram per gram in preparaten een effectief ratten- en muizenvergif is? Dit onderstreept hoe schadelijk overmatige hoeveelheden vitamine D kunnen zijn, zowel voor dieren als voor mensen.

Het bijzondere is dat ons lichaam nooit te veel vitamine D aanmaakt, zelfs niet als je aan de evenaar woont en het hele jaar door in de zon zit. Zonlicht breekt namelijk het teveel aan previtamine D3 en vitamine D3 af tot stoffen die geen calcemische activiteit hebben. Dit natuurlijke proces begrenst de aanmaak van vitamine D op een veilige manier. Het lichaam is ongelooflijk intelligent en streeft altijd naar overleving en balans. Het staat altijd aan jouw zijde, hoewel mensen dit vaak lijken te vergeten.

Zelfs zonder zonlicht is ons lichaam in staat om het vitamine D-metabolisme optimaal te laten functioneren, omdat het een zelfregulerend systeem is. Dit benadrukt de buitengewone intelligentie en het aanpassingsvermogen van ons lichaam.

Conclusie: Armoede en ondervoeding vormen de oorspronkelijke oorzaken van gebreksziekten die in het verleden vooral veel kinderen troffen. Tegenwoordig kampen we met een andere vorm van ondervoeding, veroorzaakt door de industriële en chemische bewerking van voedsel, waardoor het zijn voedingswaarde verliest. Bij ernstige ondervoeding kunnen vitamine A en D op korte termijn helende effecten hebben, maar dit biedt slechts een tijdelijke oplossing. De werkelijke oorzaak van de malaise ligt in het ontbreken van essentiële voedingsstoffen.

Vitaminen zijn geen voedingsstoffen, maar regelstoffen. Toch worden ze steeds vaker ongevraagd en onontkoombaar aan ons voedsel toegevoegd. Langdurige of overmatige inname van deze regelstoffen kan echter de delicate genetische expressie van ons erfelijk materiaal verstoren. Dit leidt tot uiteenlopende problemen, waaronder versnelde veroudering en een verhoogd risico op gezondheidsproblemen.

De toegevoegde stoffen retinol (vitamine A), colecalciferol (vitamine D) en hun analogen kunnen door het lichaam zelf worden aangemaakt. In natuurlijke hoeveelheden vormen ze geen probleem, omdat ze via de lever veilig kunnen worden afgevoerd. Dit afvoeren kost echter relatief veel tijd, waardoor langdurige en overmatige inname wél een probleem kan worden. Vitamine A en D hebben de neiging zich in het lichaam op te stapelen, wat na verloop van tijd kan leiden tot chronische toxiciteit.

In werkelijkheid hebben we maar weinig nodig: het eten van gekleurde groenten en fruit, gecombineerd met af en toe een wandeling in de zon, is voldoende om ons lichaam van de benodigde stoffen te voorzien. In het verleden bestonden er geen vitaminegebreken zoals we die nu kennen, maar wel tekorten aan voeding. Het lichaam is namelijk uitgerust met fantastische overlevings- en reguleringssystemen die ons in balans houden, zelfs onder minder ideale omstandigheden.

We hoeven ons geen zorgen te maken over vitaminetekorten die zouden kunnen ontstaan door het sombere weer in de winter. Ik maak me daar ook niet druk om en heb geen tekorten.

Zelf mijd ik alle voeding waaraan synthetische vitamines zijn toegevoegd. Hoewel ik vegetariër ben, weiger ik ook vitamine B12-supplementen te nemen, omdat ik weet dat een gezonde darmflora in staat is om deze vitamine in de juiste hoeveelheden te produceren die mijn lichaam nodig heeft. Ik heb geen tekorten omdat ik echte, onbewerkte voeding eet.

Meer informatie hierover vind je op de website vitaminder.nl/beterminder, een aanrader met waardevolle inzichten, dankzij Ron van Dungen.