Olijfolie en je gezondheid

Olijfolie staat bekend om zijn vele gezondheidsvoordelen, die voornamelijk te danken zijn aan de onverzadigde vetzuren die het bevat. Deze vetten zijn gunstig voor het lichaam en hebben verschillende positieve effecten. Hier zijn enkele van de voordelen van olijfolie voor de gezondheid:

Omega-6 vetzuren: Olijfolie bevat ongeveer 8% omega-6 vetzuren, zoals linolzuur. Deze vetzuren zijn essentieel voor het lichaam en dragen bij aan verschillende lichaamsfuncties, waaronder de productie van energie en het transport van zuurstof.

Omega-9 vetzuren: Naast omega-6 vetzuren bevat olijfolie ook omega-9 vetzuren. Hoewel het lichaam omega-9 vetzuren zelf kan aanmaken, dragen ze toch bij aan de algehele gezondheid door ontstekingen te verminderen en het risico op hart- en vaatziekten te verlagen.

Ontstekingsremmende eigenschappen: De aanwezigheid van omega-9 vetzuren in olijfolie helpt ontstekingen in het lichaam te verminderen, waardoor het gunstig kan zijn bij aandoeningen zoals artritis.

Hartgezondheid: Olijfolie staat bekend om zijn gunstige effecten op de hartgezondheid. Het regelmatig consumeren van olijfolie kan het risico op hart- en vaatziekten verlagen door het LDL-cholesterolgehalte en het HDL-cholesterolgehalte in een natuurlijk evenwicht te bereiken.

Antioxidanten: Olijfolie bevat antioxidanten, zoals vitamine E, die helpen om het teveel aan vrije radicalen te neutraliseren en celbeschadiging te voorkomen.

Gewichtsbeheersing: Hoewel olijfolie veel calorieën bevat, kan het regelmatig consumeren ervan toch bijdragen aan gewichtsbeheersing. Dit komt doordat olijfolie een verzadigd gevoel geeft, waardoor mensen minder snel geneigd zijn om te veel te eten.

Al met al kan het toevoegen van olijfolie aan het dieet verschillende gezondheidsvoordelen opleveren en een belangrijke bijdrage leveren aan een uitgebalanceerd en gezond voedingspatroon.

Nog enkele gezondheidsvoordelen van olijfolie van eerste koude persing.

  • Ondersteunt het hart en de werking van de bloedvaten, omdat de olijfolie de hoeveelheid triglyceriden in het bloed laat afnemen.
  • Olijfolie helpt duidelijk mee om de bloeddruk te reguleren naar de eisen van het lichaam.
  • Olijfolie beschermt je maag en laat de lever beter functioneren.
  • Olijfolie helpt bij het ontgiften van je lichaam.
  • Als olijfolie wordt gecombineerd met vis, heb je een mooi evenwicht tussen verzadigde en onverzadigde vetzuren, hetgeen goed is bij alle vormen van reumatische aandoeningen, het stimuleert de genezing.
  • Olijfolie helpt bij het herstel van osteoporose.
  • In het algemeen is olijfolie een belangrijke bron van vitamine E en antioxidanten.
  • Na inspanning minder vermoeidheid, grotere intensiteit tijdens de inspanning en sneller herstel na uitputting
  • Essentiële vetzuren zijn samen met verzadigde vetzuren belangrijke bouwstenen van lichaamseigen steroïden. Dat is een vetachtige stof met soms een hormonale functie, ik denk bijvoorbeeld aan geslachtshormonen.
  • Samen met verzadigde vetten (en zonlicht zonder zonnebrandmiddelen) belangrijk voor de synthese van vitamine D;

Even iets kort over de omegavetzuren

Essentiële vetzuren, zoals omega-3 en omega-6, spelen een cruciale rol in het biochemisch gastransport in het lichaam, met name voor een efficiënt zuurstoftransport door het celmembraan. Deze vetzuren zijn essentieel omdat het lichaam ze niet zelf kan aanmaken en ze moeten dus via voeding worden verkregen.

Gassen zoals zuurstof, co² en stikstof (kleine moleculen met weinig wisselwerking met oplosmiddelen) verspreiden zich gemakkelijk door de hydrofobische (waterafstotende) gebieden van het membraan.

Het celmembraan, bestaande uit fosfolipiden, vormt de grens van de cel en reguleert de passage van stoffen, waaronder zuurstof, naar binnen en buiten de cel. Omega-3-vetzuren, zoals alfa-linoleenzuur, zijn met name belangrijk voor de structuur van het celmembraan, terwijl omega-6-vetzuren, zoals linolzuur, tussen de fosfolipidendubbellaag bewegen en het transport van zuurstof vergemakkelijken. Deze basis omegavetzuren zijn ook te vinden in de mitochondriën ofwel de energiefabriekjes van het lichaam.

Een hogere vloeibaarheid van het celmembraan, die wordt bevorderd door deze essentiële vetzuren, resulteert in een beter zuurstoftransport en een efficiëntere uitwisseling van biochemische stoffen binnen de cel. Verzadigde vetten en cholesterol, hoewel ze niet vloeibaar zijn bij kamertemperatuur, spelen ook een belangrijke rol bij het behoud van de gezondheid van de mens.

Het celmembraan heeft twee lagen fosfolipiden. Omega 3 zorgt voornamelijk voor de structuur van het celmembraan, terwijl omega 6 vloeit tussen de twee lagen fosfolipiden en ervoor zorgt dat de zuurstof gemakkelijk doorheen kan stromen.

Kortom, essentiële vetzuren zijn cruciaal voor de structuur en functie van het celmembraan, waardoor ze essentieel zijn voor een effectief gastransport en een goede gezondheid van de cellen en het lichaam als geheel.

Het gebruik van olijfolie in de keuken

Het gebruik van olijfolie in de keuken vereist enige aandacht voor behoud van kwaliteit en gezondheid. Het is belangrijk om ruwe, onbewerkte olijfolie te gebruiken, bij voorkeur van eerste koude persing en afkomstig van biologische teelt. Omdat olijfolie niet goed bestand is tegen verhitting, dient het koel en donker te worden bewaard, bij voorkeur in donker gekleurde glazen flessen.

Verhitting en blootstelling aan licht kunnen de waardevolle essentiële omega 6-vetzuren in olijfolie ranzig maken, waardoor ze hun voedingswaarde verliezen. Deze vetzuren ondergaan transformatie bij verhitting, zelfs bij een kleine temperatuurstijging, wat de kwaliteit van de olie aantast.

Bij hoge verhitting kunnen bovendien toxische stoffen vrijkomen en veranderen de omegavetzuren in transvetten. Daarom is olijfolie het meest geschikt voor koude bereidingen of om toe te voegen na het kookproces.

Voor koude bereidingen, zoals het maken van salades, is het heerlijk om hoogwaardige olijfolie te gebruiken, bij voorkeur met een smaakje, zoals walnotenolie. Voor koken of bakken zijn verzadigde vetten zoals kokosolie, ghee of cacaoboter beter geschikt, omdat ze beter bestand zijn tegen verhitting.

Olijfolie is dus geschikt voor de koude bereiding ofwel toevoegen na het kookproces.

Gebruik eens wat vaker olijfolie in de salade!

Door deze aandachtspunten te volgen, kun je optimaal profiteren van de gezondheidsvoordelen van olijfolie en tegelijkertijd de smaak en kwaliteit van je gerechten verbeteren.

De olijfvrucht:

Olijven zijn inderdaad een voedzaam en geliefd voedsel dat een belangrijke rol speelt in de mediterrane keuken. Ze worden geassocieerd met verschillende gezondheidsvoordelen, wat wordt ondersteund door het feit dat mensen in mediterrane landen, waar olijven veel worden gegeten, vaak genieten van een goede gezondheid. Helaas worden veel olijven in supermarkten kunstmatig gerijpt en chemisch gekleurd, wat afbreuk doet aan hun natuurlijke kwaliteit.

Olijven zijn rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten, zoals oleïnezuur, wat gunstig is voor het hart. Daarnaast bevatten ze vezels, vitamine E, ijzer, koper, calcium en verschillende antioxidanten, zoals polyfenolen.

Het regelmatig consumeren van olijven en olijfolie wordt geassocieerd met een verminderd risico op hart- en vaatziekten, beroertes en bepaalde vormen van kanker. De antioxidanten in olijven helpen ontstekingen te verminderen en beschermen cellen tegen schade veroorzaakt door vrije radicalen.

Bij het kiezen van olijven is het belangrijk om te kijken naar natuurlijk gerijpte en geconserveerde olijven, zonder toevoeging van kunstmatige kleurstoffen of conserveermiddelen. Olijven ingemaakt in olijfolie hebben de voorkeur boven die in zout water.

Al met al kunnen olijven een waardevol onderdeel zijn van een gezond dieet, vooral binnen een uitgebalanceerd mediterraan voedingspatroon.

Net als mango’s, kersen, pruimen, perziken, amandelen en pistachenoten zijn olijven steenvruchten, wat betekent dat ze botanisch gezien tot het fruit behoren. Zo’n 6000 tot 8000 jaar geleden begon de mens de olijfboom te cultiveren in het oostelijke deel van het Middellandse Zeegebied, waardoor olijven een belangrijk voedsel werden. Vanwege hun historische en culturele betekenis komen olijven en olijfbomen regelmatig voor in de Bijbel. Zelfs Vincent van Gogh was gefascineerd door olijfbomen en schilderde ze vaak, waarbij zijn werk “Olijfgaard” een van zijn bekendere werken is.

Olijven zijn bijzonder rijk aan vezels, vitamine E, ijzer, koper, calcium en kalium. Hoewel olijven slechts 10 tot 15% vet bevatten, bestaat het merendeel van dit vet uit oliezuur, een gunstig omega 9-vetzuur. Maar daar blijft het niet bij, want olijven bevatten ook een scala aan actieve plantenstoffen met krachtige antioxidantwerking. Denk bijvoorbeeld aan hydroxytyrosol, tyrosol en oleanolzuur. Bovendien zijn olijven rijk aan quercetine, een van de stoffen die de schil van een appel zo gezond maken.

De productiemethoden van olijven kunnen sterk variëren, en er bestaan bijna 100 verschillende soorten olijven, elk met hun eigen kleur en tint. Olijven die net van de boom komen, zijn echter oneetbaar vanwege de aanwezigheid van de stof oleuropeïne, die een extreem bittere smaak heeft. Vooral onrijpe olijven bevatten veel van deze stof. Om een olijf eetbaar te maken, moet de oleuropeïne worden omgezet in de krachtige antioxidant hydroxytyrosol.

Groene en zwarte olijven komen van dezelfde boom, maar worden op verschillende tijdstippen geplukt: groene olijven worden onrijp geplukt in september en oktober, terwijl zwarte olijven rijp worden geoogst in november, december en soms zelfs januari. Verse olijven zijn van nature oneetbaar vanwege het hoge gehalte aan oleuropeïne, een bittere stof. Om ze eetbaar te maken, worden ze vaak gefermenteerd gedurende zes maanden. Omdat dit proces te lang duurt voor de meeste producenten, worden olijven, vooral groene, vaak behandeld in een bad van loog, een alkalische oplossing die het gehalte aan oleuropeïne snel verlaagt.

Om groene olijven om te zetten in zwarte, worden ze geoxideerd door zuurstof in te blazen in het bad waarin ze zich bevinden. De zwarte kleur wordt vervolgens meestal gefixeerd door ferrogluconaat toe te voegen, een vorm van ijzer. Deze processen vinden plaats bij hoge temperaturen, wat kan leiden tot de vorming van acrylamide, een potentieel kankerverergendede stof.

Na deze behandeling worden de olijven in pekel gelegd, waarvan het zoutgehalte vaak hoog is. Vervolgens worden de meeste olijven, inclusief biologische, gepasteuriseerd of gesteriliseerd, waardoor de gunstige bacteriën worden gedood en de probiotische waarde verloren gaat.

Olijfbomen worden vaak aangetast door ziekten, waardoor veel olijven worden bespoten met chemische bestrijdingsmiddelen. Biologische olijven worden echter niet behandeld met deze middelen.

Olijven die aan de boom rijpen en vervolgens maandenlang worden gefermenteerd, vertonen vaak geen egale groene of zwarte kleur. Bij inspectie zijn paarse, zwarte en bruine tinten te zien, en de vorm is meestal niet perfect ovaal. De smaak van deze olijven is zeer vol en rijk, in tegenstelling tot geloogde olijven, die vaak een eentonige smaak hebben of zelfs weinig smaak hebben. Op de verpakking van olijven kun je meestal zien of ze zijn gepasteuriseerd of gesteriliseerd, maar het zoutgehalte wordt doorgaans niet vermeld. Om het zoutgehalte te bepalen, moet je de olijven proeven.

Het is verstandig om te kiezen voor biologische olijven om het risico op residuen van chemische bestrijdingsmiddelen te minimaliseren. Ook de prijs kan iets zeggen: als olijven heel goedkoop zijn, is dat vaak verdacht. Goedkope olijven van grote commerciële bedrijven zijn meestal geloogd. Bij olijven van kleinschaligere producenten is de kans groter dat het echte gefermenteerde olijven zijn, maar deze zijn vaak wel wat duurder.

Gepubliceerd op 19/07/2024

Daniël Derweduwen

Delen:

 

Gerelateerde Publicaties

 

  • Voedzame planten, gratis uit de natuur in overvloedHet voorjaar is aangebroken en de natuur biedt ons een overvloed aan jonge groei met ontgiftende eigenschappen. Het is wonderbaarlijk hoe verse daslook of brandnetels ons lichaam verrijken met goed opneembare mineralen en andere voedende stoffen; een ware boost voor onze gezondheid.Veel groenten die verkrijgbaar zijn in de winkel hebben aanzienlijk minder voedingswaarde als gevolg van uitputting van de landbouwgronden. Wilde planten daarentegen bieden een diepere smaak vanwege hun rijke gehalte aan voedingsstoffen. Bovendien zijn veel wilde planten altijd vers te vinden.Het is belangrijk om altijd zeker te zijn van de juiste identificatie [...]

    By Published On: 11/03/2024
  • Koolzaadolie is niet geschikt voor menselijke consumptieKoolzaadolie is de nieuwste manier om de spijsvertering en het metabolisme bij de mens grondig te verstoren, doordat het zonnebloemolie vervangt. Slimme media gebruiken nu oorlogen als excuus om de goedkope maar schadelijke koolzaadolie een grote afzetmarkt te geven, maar dit heeft niets te maken met gezondheid.Het probleem met koolzaadolie ligt in het feit dat het goedkoop te produceren is. Belangrijk om te weten is dat koolzaadolie absoluut niet verhit mag worden. De verwarming tijdens het productieproces en in huishoudens zorgt ervoor dat de natuurlijke omega 3-vetzuren in koolzaadolie omgezet worden in onnatuurlijke transvetten. [...]

    By Published On: 04/03/2024
  • De natuur draagt altijd het beste voor ons. Gedurende miljoenen jaren van natuurlijke evolutie heeft zich een voedingssysteem ontwikkeld voor elk levend organisme. Deze evolutie is vastgelegd in het DNA van de mens, wat impliceert dat het lichaam precies weet wat het nodig heeft. De schatten van de keuken, de specerijen, bevatten precies wat het lichaam nodig heeft. Meer aandacht schenken aan het luisteren naar het lichaam en minder aan het intellectuele meten en weten in het hoofd zou al een goede stap zijn om te begrijpen wat het lichaam werkelijk nodig heeft. Uiteindelijk weet de natuur altijd wat het [...]

    By Published On: 25/02/2024